Anlamı
gaflet uykusunda olan kişiye söz kâr etmez.
Detaylı Açıklama
Gafile kelam, nafile kelam sözü, olup biteni görmek istemeyen, dikkatsizlik içinde yaşayan ya da gerçeğe kulağını kapatan kişiye yapılan uyarının boşa gideceğini anlatır. Buradaki gaflet yalnız basit unutkanlık değildir; insanın açık gerçeğe rağmen aymazlık içinde kalmasıdır. Bu yüzden atasözü, söz dinlemeyen, ikazdan ders almayan ve her seferinde aynı hatayı yapan kimseler için söylenir. Aile içinde, iş hayatında, siyasette ve toplumsal eleştirilerde oldukça işlevseldir. Asıl vurgu, anlatanın haklı olup olmamasından çok, karşı tarafın dinlemeye kapalı olmasındadır. Böylece atasözü, iletişimin niçin sonuç vermediğini tek cümlede açıklar. Yerinde uyarının bile işe yaramadığı durumları anlatırken kısa ama sert bir değerlendirme cümlesi olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Onu uyarmaya çalışanlara dedem hemen "gafile kelam, nafile kelam" dedi.
- Aynı yanlışı inatla sürdüren adama ne desen, gafile kelam, nafile kelam.
- Bu kadar açık gerçeğe rağmen direnince herkes "gafile kelam, nafile kelam" demeye başladı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl eleştirilen, salt bilgisizlikten çok gerçeğe kapanmış olma hâlidir. Kişi önünde duran uyarıyı değerlendirmiyorsa söz boşa gider; atasözü tam da bu dirençli aymazlığı hedef alır.
Aynı hatayı ısrarla tekrarlayan, açık uyarıya rağmen davranışını değiştirmeyen ve eleştiriyi hiç duymayan kişiler için daha yerinde olur. Çünkü burada sorun bilgi eksikliğinden çok kulak tıkamaktır.
Çünkü bugün de pek çok tartışmada, iyi niyetli açıklamanın karşı tarafta hiçbir karşılık bulmadığı anlar yaşanır. Atasözü bu sonuçsuz konuşma hâlini kısa, keskin ve akılda kalıcı biçimde özetler.