Anlamı
1) bir yerden geçmek; 2) bir makam, bir yer vb.nde kısa bir süre bulunmak; 3) kısa bir süre etkin olmak:
'Kızcağız bilir ki bu sözler kızgınlık sözleridir, gelir geçer.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Gelip geçmek, bir yerden uğrayıp ayrılmak, bir makamda ya da konumda kısa süre bulunmak ya da etkisi geçici kalmak anlamlarında kullanılan geniş bir deyimdir. Bu çok anlamlı yapı, sözün günlük dilde canlı kalmasını sağlar. İnsan bazen fiziksel olarak bir yerden gelir geçer; bazen de bir öfke, bir heves, bir kırgınlık ya da bir görev gelip geçer. Ortak fikir, kalıcı olmayan uğrayış ve sınırlı etkidir. Bu yüzden söz hem hareket hem zaman hem de etki düzeyinde karşılık bulur. Kısacası gelip geçmek, uğramanın ve kalmadan ayrılmanın birçok farklı türünü aynı çatı altında toplayan, esnek ve sık kullanılan bir deyimdir. Sözün gücü de buradadır; çünkü kalıcı olmayan her uğrayışı, tek bir yalın hareket fikriyle kolayca anlatabilir.
Örnek Cümleler
- Bu sokaktan gelip geçmek dışında burada kimse uzun süre kalmak istemiyor.
- Onun öfkesi gelip geçmek bilse de söylediği söz bazen içeride kalır.
- O makamda gelip geçmek ona beklediği itibarı ve ağırlığı sağlamadı sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fiziksel geçiş, kısa süreli görev ve etkisi kalan duygular aynı geliş-geçiş fikrine bağlanır. Deyim bu yüzden hem hareket hem süre hem de etki anlatabilir.
Öfke, heves, kırgınlık, geçici şöhret ve kısa süre etkin kalan durumlar konuşulurken mecaz anlamı daha belirginleşir. Çünkü burada gerçekten yol almak değil, geçicilik öne çıkar.
Gelip geçmek olayın akışını anlatır; gelip geçici olmak ise bu akışın niteliğini, yani kalıcılık taşımadığını açıkça söyler. Aralarındaki bağ güçlü, vurguları ayrıdır. Böylece söz, akış ile geçicilik arasındaki bağı daha belirgin kılar.