Anlamı
yiyecek veya imrenilecek bir şeyi görene o şeyden vermek gerekir.
Detaylı Açıklama
Gören gözün hakkı vardır atasözü, özellikle yenilecek ya da arzu uyandıracak bir şey birinin gözü önünde olduğunda ondan pay vermenin doğru ve nezaketli bir davranış olduğunu anlatır. Burada hak sözü hukukî bir hak değil, görgü ve paylaşma ölçüsünü belirtir. Bir şeyi gören kişi imrenebilir; bu yüzden onu bütünüyle görmezden gelmek ayıp sayılır. Atasözü yalnız maddi paylaşımı değil, başkasının arzusunu fark etme inceliğini de öğretir. Toplumsal hayatın küçük ama önemli nezaket kurallarından birini taşır. Gören gözün hakkı vardır sözü, paylaşmanın yalnız cömertlik olmadığını, aynı zamanda başkasının gönlünü gözetmek anlamına geldiğini hatırlatır. İmrenmeyi sezme, ayıp etmemek, ikramda bulunmak ve toplumsal inceliği korumak gibi değerleri güçlü biçimde görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Nine tabaktan uzatıp gören gözün hakkı vardır, al evladım dedi.
- Çocuklar bakınca annesi gören gözün hakkı vardır diye börek pay etti.
- İnsan ikram ederken gören gözün hakkı vardır sözünü hiç unutmamalı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada mesele yalnız vermek değil, başkasının imrendiğini fark etmektir. Atasözü, paylaşmayı toplumsal incelik, nezaket, cömertlik, ikram, saygı, görgü ve ayıp etmemek ölçüsü olarak kurar.
Buradaki hak, resmi bir alacak değil, ahlaki ve görgüye dayalı bir pay düşüncesidir. Bir şeyi gören kişinin de ondan büsbütün, bütünüyle mahrum bırakılmaması gerektiğini sezdirir.
Sofrada, ikram sırasında, çocukların gözünün kaldığı anlarda ve başkasının imrendiği belli olduğunda daha çok söylenir. Ortak fikir, paylaşmanın gönül alıcı ve ince bir nezaket olmasıdır.