Anlamı
bir anlaşmazlıkta adalet, tarafsızlık, hakkaniyet devreye girdiğinde kimsenin söyleyecek sözü kalmaz.
Detaylı Açıklama
Hak deyince akan sular durur atasözü, bir anlaşmazlıkta adalet, tarafsızlık ve hakkaniyet açık biçimde ortaya konduğunda artık kimsenin söyleyecek sözü kalmayacağını anlatır. Burada hak sözü yalnız kişisel çıkarı değil, doğruyu ve adil olanı temsil eder. Atasözü bu yüzden tartışmanın gürültüsünü değil, gerçeğin ağırlığını öne çıkarır. Su gibi akıp giden sözler, bahaneler ve itirazlar bir anda kesilir; çünkü hak ortaya çıkınca lafın dolaşacağı alan daralır. Bu söz, hem hukuk hem gündelik hayat için geçerlidir. Aile içi kavgada, iş paylaşımında, mirasta, alışverişte ya da dostlar arasındaki hesaplaşmada rahatça kullanılabilir. Kısacası atasözü, adil hükmün herkes üzerinde kurduğu susturucu otoriteyi, çok canlı bir görüntüyle ve kalıcı bir netlikle dile getirir.
Örnek Cümleler
- Mahalle büyüğü konuşup belgeyi gösterince herkes, hak deyince akan sular durur dedi.
- Miras defteri açılınca hak deyince akan sular durur sözünün doğruluğu hemen görüldü.
- Tarafsız tanık konuşunca odada bir sessizlik oldu; hak deyince akan sular durur.
Kökeni ve Hikayesi
Su gibi durdurulamaz görünen bir hareketin bile hak karşısında kesileceğini söyleyen bu kalıp, adaletin üstünlüğünü güçlü bir doğa görüntüsüyle anlatan eski bir halk gözlemine dayanır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü akan su hareketi, konuşmanın ve itirazların sürmesini çağrıştırır. Hak ortaya çıktığında bunun durması, adaletin herkes üzerinde bıraktığı tartışmasız etkiyi çok canlı ve akılda kalıcı biçimde gösterir.
Hayır, hukukla sınırlı değildir. Aile içi paylaşımda, dostlar arasındaki hesapta, iş bölümünde veya basit bir anlaşmazlıkta bile adil olan açıkça ortaya çıkınca aynı atasözü yerini doğal biçimde bulur.
İkisi de doğrunun gücünü vurgular; ancak bu atasözü, doğru ortaya çıkınca tartışmanın kesilmesini öne çıkarır. Öteki ise doğru sözün yanlışta ısrar eden kişiyi bile geri çevirebilecek etkisine odaklanır.