Anlamı
bozulmak, zarara uğramak:
'İsterdim ki saçlarının rengine, dişlerinin parıltısına ve gözlerinin güzelliğine halel gelmemiş olsun.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Halel gelmek deyimi, bir şeyin bozulması, zarar görmesi, eksilmesi ya da değerinden kaybetmesi anlamında kullanılır. Bu bozulma fiziksel olabileceği gibi itibar, güzellik, düzen veya nitelik alanında da ortaya çıkabilir. Kaynak cümlede saçın, dişin ve gözün güzelliğine halel gelmemesi dileği, deyimin bu incelikli kullanımını açıkça gösterir. Söz çoğu zaman korunması istenen bir değerin zarar görmesini anlatır. Bu yüzden günlük dilde yalnız kaba yıkımı değil, ince bir bozulmayı da ifade eder. İtibara halel gelmesi, sağlığa halel gelmesi ya da düzene halel gelmesi gibi kullanımlarda aynı nüans korunur. Deyim, eksilmenin çoğu zaman istenmeyen ve üzücü yönünü de taşır. Böylece halel gelmek, değerli görülen bir şeyin sarsılmasını zarif ama etkili biçimde anlatan güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yılların emeğine küçük bir dedikodu yüzünden halel gelmesini istemedi hiç.
- Restorasyon doğru yapılmazsa konağın tarihî dokusuna halel gelebilir elbette burada.
- Bu tartışmanın dostluğumuza halel gelmeden kapanması hepimizi sonunda çok rahatlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü halel gelmekte çoğu zaman bir şey bütünüyle yok olmaz; ama niteliği, güzelliği, itibarı ya da değeri sarsılır. Sözün zarafeti de tam bu ince ama önemli kaybı anlatmasından doğar.
İtibar, güzellik, sağlık, tarihî değer, düzen ve ilişki alanlarında çok doğal kullanılır. Çünkü bu alanlarda yaşanan zarar çoğu zaman kırılıp dökülmeden, ama açık bir eksilme ve bozulma şeklinde hissedilir.
Halel gelmekte zarar gören tarafın durumu öne çıkar; bozulma gerçekleşmiştir ya da gerçekleşebilir. Halel getirmek ve halel vermekte ise bu bozulmaya sebep olan etken ya da fail daha belirgin biçimde düşünülür.