Anlamı
defetmek, kovmak:
'Bir adamı hiç sormadan, etmeden böyle han kapısından teğelti atar gibi kolundan tutup fırlatınca içinde bir üzüntü kalır.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Han kapısından teğelti atmak deyimi, birini sertçe defetmek, kovmak, kapı dışarı etmek anlamında kullanılır. Buradaki ifade, kişinin değer verilmeden, üstünde durulmadan ve neredeyse bir eşya gibi dışarı savrulmasını çağrıştırır. Bu yüzden deyimin tonunda küçültücü bir sertlik vardır. Birini dinlemeden kapıdan çevirmek, onun durumunu sormadan dışlamak ya da aceleyle uzaklaştırmak için uygun düşer. Kaynak cümledeki kolundan tutup fırlatma görüntüsü de bunu açıkça destekler. Deyim yalnız fiziksel kovmayı değil, hoyratça yüz çevirmeyi de anlatabilir. Cümlede geçtiğinde, davranışın kabalığı ve değersizleştirici yönü hemen hissedilir. Böylece han kapısından teğelti atmak, insana gereken asgari dikkati bile göstermeden onu dışarı süren sert ve canlı bir deyim olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Adamı dinlemeden han kapısından teğelti atmak hepimizin içine dokundu gerçekten.
- Müşteriyi böyle han kapısından teğelti atar gibi kovmak dükkâna yakışmadı.
- Sorun çıkaran genci güvenlik görevlileri han kapısından teğelti atarcasına çıkardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü han kapısından teğelti atmakta kişinin sadece uzaklaştırılması değil, bunu yaparken ona değer verilmemesi de öne çıkar. Deyim, dışlamanın kaba ve küçültücü tarzını özellikle hissettirir.
Yardıma gelen, derdini anlatmak isteyen veya en azından dinlenmeyi bekleyen birine böyle davranıldığında daha ağır duyulur. Çünkü o durumda yalnız kovma değil, insanlık ve nezaket eksikliği de görünür hâle gelir.
Defetmek daha çıplak bir uzaklaştırma fiilidir. Han kapısından teğelti atmak ise bu uzaklaştırmanın acele, hoyrat ve değersizleştirici biçimde gerçekleştiğini daha görüntülü ve sert bir benzetmeyle anlatır.