Anlamı
1) bozulmak, işe yaramaz duruma gelmek; 2) çok yorulmak, bitkinleşmek.
Detaylı Açıklama
Haşadı çıkmak deyimi, bir şeyin bozulup işe yaramaz hâle gelmesi ya da bir insanın aşırı yorularak bitkin düşmesi anlamında kullanılır. Deyimin iki yönü vardır ve bağlam hangisinin öne çıktığını belirler. Eşya için kullanıldığında eskiyip dağılmış, artık verim vermeyen durumu anlatır. İnsan için kullanıldığında ise yoğun çalışma, sıkıntı, yorgunluk ya da üst üste gelen işlerden sonra tükenmişliği gösterir. Bu yüzden gündelik konuşmada hem nesneler hem insanlar için oldukça işlevsel bir söz olarak yaşar. Söylenişindeki sertlik, yıpranmanın derecesini de hissettirir. Kısacası haşadı çıkmak, ister eşya ister insan söz konusu olsun, yıpranmanın son noktaya vardığını anlatan güçlü ve canlı bir deyimdir. Halk dilindeki sertliği de buradan gelir.
Örnek Cümleler
- Bu eski traktörün haşadı çıkmak üzere, usta artık açıkça söylüyor.
- Üç gündür durmadan çalışınca adamın haşadı çıkmak derecesine geldiği anlaşıldı.
- Akşama kadar taşınmayla uğraşınca hepimizin haşadı çıkmak üzereydi doğrusu bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyimin merkezinde aşırı yıpranma vardır. Bu yıpranma bazen bir makineyi işe yaramaz duruma getirir, bazen de insanı bitkin ve tükenmiş bir hâle sokar. Bu ortak eksendir.
Bitkin düşmek daha nötr bir anlatımdır. Haşadı çıkmak ise yorgunluğun şiddetini artırır ve çoğu zaman biraz abartılı, daha canlı ve halk diline yakın bir etki yaratır.
Evet, özellikle günlük konuşmada taşıyabilir. Kişi çok yorulduğunu söylerken haşadı çıkmak deyimini kullanınca yakınma ile hafif mizah aynı cümlede birleşebilir. Bu yüzden sevilir ve kolay yer bulur.