Anlamı
havada yağmur, kar, dolu veya fırtına başlamak:
'Hava birden bozmuş, daha doğrusu poyraza çevirmişti.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Hava bozmak deyimi, havada yağmur, kar, dolu ya da fırtına başlaması, göğün kötüleşmeye dönmesi anlamında kullanılır. Kaynak cümlede havanın birden bozup poyraza çevirmesi, bu değişimin ani ve etkili oluşunu açıkça gösterir. Deyim, açık ya da durağan bir havanın kısa sürede sertleştiğini, tehlikeli veya rahatsız edici bir duruma döndüğünü anlatır. Bu yüzden deniz, tarla, yolculuk ve açık hava planları için önemli bir işaret sayılır. Cümlede geçtiğinde, dış şartların güvenilir olmaktan çıkıp zorlaştırıcı hâle geldiği anlaşılır. Söz bazen mecaz olarak da ortamın gerilmesi için kullanılabilir; ama en doğal alanı hava durumudur. Kısacası hava bozmak, gökyüzünün kötüleşmesini ve bunun doğurduğu tedirginliği güçlü, yaygın ve anlaşılır bir deyimle anlatır.
Örnek Cümleler
- Öğleden sonra hava bozunca balıkçılar erkenden kıyıya dönmek zorunda kaldı.
- Dağa çıkmadan önce hava bozacak mı diye köylüye tekrar sordular.
- Birden esen sert rüzgârla hava bozmak üzereydi, herkes biraz telaşlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hava bozmakta tek bir olay değil, bütün atmosferde olumsuz bir dönüş vardır. Yağmur, rüzgâr, kar, dolu ya da sertleşme birlikte ya da ayrı ayrı bu bozulmanın parçası olabilir.
Deniz yolculuğu, tarım işleri, açık hava etkinlikleri, dağ yürüyüşleri ve uzun yol planları için özellikle uyarıcıdır. Çünkü bu alanlarda havanın bozulması doğrudan risk ve aksama doğurur.
Hava açmak ferahlama ve düzelmeyi anlatır. Hava bozmak ise tam tersine, şartların sertleşmesini ve göğün kapalı, zorlayıcı bir hâle dönmesini göstererek doğal bir karşıtlık kurar.