Anlamı
'nerede ise yağmur yağacak' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Havanın gözü yaşlı sözü, havanın neredeyse yağacak durumda olduğunu, göğün nemli ve kapalı bir görünüm aldığını anlatır. Burada hava insana benzetilir; gözünün yaşlı olması, ağlamaya hazır bir yüz gibi yağmuru çağrıştırır. Bu benzetme sayesinde söz, kuru bir hava tahmini olmaktan çıkar ve sezgisel, duygulu bir anlatıma kavuşur. Köy hayatında, yolculukta, bağ bahçe işlerinde ve günlük gözlemde bu tür ifadeler özellikle canlıdır. Cümelde geçtiğinde, yağmurun çok uzak olmadığı, bulutların ağırlaştığı ve hazırlıklı olmak gerektiği sezilir. Kısacası havanın gözü yaşlı, gökyüzünün yağmura yakın hâlini insani bir görüntüyle anlatan sıcak, gözlemci, çok yerli, sezdirici, yumuşak ve duyarlı bir halk sözüdür. Özellikle kırsal yaşamda bu söz, yağmuru sezmenin pratik yoludur.
Örnek Cümleler
- Sabah dedem göğe bakıp havanın gözü yaşlı, erken dönelim dedi.
- Çobanlar havanın gözü yaşlı görünce sürüyü ovada fazla tutmadı bugün.
- Ufuktaki koyu perdeyi görünce herkes havanın gözü yaşlı diye konuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gökyüzünü insan yüzüne benzetir ve yağmuru ağlamaya yaklaşan gözle anlatır. Böylece meteorolojik bir belirti, herkesin zihninde hemen canlanan sıcak bir görüntüye dönüşür ve söz daha kolay akılda kalır.
İki söz de yaklaşan yağışı sezdirir. Hava bulanmak daha düz bir gözlem verirken, havanın gözü yaşlı aynı durumu duygulu ve benzetmeli bir söyleyişle daha etkileyici biçimde anlatır.
Tarla işi planlanırken, çamaşır asılırken, yolculuk öncesinde, sürü güdülürken ve denize çıkma hazırlığında özellikle doğal duyulur. Çünkü buralarda yağmur ihtimalini önceden sezmek doğrudan işe yarar.