Anlamı
hayallerin etkisi altında kalmak:
'Yine işi büyüttüğüne, hayale kapıldığına hükmetti.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Hayale kapılmak deyimi, düşlerin etkisine fazlaca girmek, gerçeğin sınırını gevşetip zihinde kurulan güzel ihtimallere kendini bırakmak anlamında kullanılır. Kapılmak fiili burada edilgin bir sürüklenme hissi verir; kişi hayali yalnız kurmaz, onun akışına bırakılır. Bu nedenle söz, bazen umutlu bir coşkuyu, bazen de gerçekçilikten uzaklaşmayı anlatabilir. Özellikle somut hazırlık olmadan büyük beklentilere bağlanıldığında uyarıcı bir anlam kazanır. Cümlede geçtiğinde, kişinin iç dünyasının gerçeğin önüne geçtiği anlaşılır. Kısacası hayale kapılmak, düş gücünün etkisine aşırı biçimde açılmayı anlatan sıcak, uyarıcı, yaygın ve dikkat isteyen bir deyimdir. Bu yüzden deyim, ölçüsüz umut konusunda örtük bir uyarı barındırır. Gerçekten uzaklaşma payı arttıkça söz daha uyarıcı olur.
Örnek Cümleler
- Bir iki güzel söze kapılıp hemen hayale kapılmak doğru değildir.
- Henüz ortada teklif yokken hayale kapıldı, planlar kurdu sessizce akşam.
- Çocuk, vitrindeki oyuncakları görünce kolayca hayale kapılıyordu yine hemen orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kapılmakta ölçü kaybı vardır; kişi düşü kontrol etmez, düş onu sürükler. Bu yüzden söz, özellikle hazırlıksız beklentilerde hafif bir uyarı ve temkin duygusu taşır.
Hayal kurmak daha bilinçli ve bazen planla ilişkili olabilir. Hayale kapılmak ise kişinin düşe teslim olmasını, gerçek sınırları ikinci plana atmasını ve biraz savrulmasını hissettirir.
Aşkta, iş beklentilerinde, sınav umutlarında, çocukluk isteklerinde ve güzel sözlere çabuk kanan durumlarda sık kullanılır. Çünkü buralarda düşe fazla bağlanma tehlikesi daha belirgindir ve insanı kolay savurur.