Anlamı
uğursuz sayılacak bir olay için kullanılan bir söz:
'Bu hayra alamet değil, dedi vali, etrafındakilere.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Hayra alamet değil sözü, uğursuz sayılacak bir olay, belirti ya da gelişme karşısında kullanılan uyarıcı bir ifadedir. Buradaki alamet, görünen şeyin ileride doğurabileceği sonucu sezdiren işaret anlamındadır. Hayra olmaması ise durumun iyiye değil, kötüye yorulduğunu açıkça belirtir. Bu yüzden söz yalnız korkuyu değil, temkinli bir gözlem tavrını da içinde taşır. Özellikle beklenmedik sessizlikler, olağandışı davranışlar, ters giden düzen ve uğursuz görülen işaretler için söylenir. Cümlede geçtiğinde, görünürde küçük olan olayın içerde daha büyük bir sıkıntıya işaret ettiği anlaşılır. Kısacası hayra alamet değil, kötü ihtimali sezen halk dikkatini kısa, sert ve uyarıcı bir sözle dile getiren yerleşik bir kalıptır. Kaygı tonu da belirgindir.
Örnek Cümleler
- Bu kadar sessizlik doğrusu hayra alamet değil, dedi nöbetçi telaşla.
- Sabaha kadar telefonun susmaması anneme hiç hayra alamet değil göründü.
- Köy yolundaki bu ıssızlık yaşlılara göre pek hayra alamet değildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada kişi boş yere ürkmüyor; gördüğü belirtiyi önce anlamlandırıyor, sonra kötü ihtimali dile getiriyor. Böylece söz, korkudan çok temkinli bir yorum ve dikkatli sezgi taşıyor.
Hayra yormak aynı tür işaretleri iyiye doğru açıklamaya çalışır. Hayra alamet değil ise o işaretin kötü sonuç verebileceğini söyleyerek tam ters yönde bir anlam kurar.
Beklenmedik olaylarda, uğursuz sayılan rüyalarda, ani sessizliklerde, ters giden gündelik düzende ve olağan dışı davranışlarda özellikle doğal duyulur. Çünkü buralarda işaret okuma eğilimi güçlenir. Tedirginlik de artar.