Anlamı
tkz. 1) yapayım derken bozmak, çıkmaza sokmak; 2) tadını kaçırmak, tatsız bir durum yaratmak:
'Can sıkıntısı, pişmanlık ve öfkenin, bu Vaniköy akşamını nasıl piç edeceğini şimdiden kestirebiliyordum.' -A. İlhan. 3) boş geçirmek, boşa harcamak:
'Nasıl olsa bugünü de harcadık, piç ettik.' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
İç etmek deyimi teklifsiz ve argo bir ifade olup birden fazla anlam taşır. Birinci anlamı bir işi yapayım derken bozmak, çıkmaza sokmak, berbat etmektir. İkinci anlamı tadını kaçırmak, güzel giden bir anın ya da durumun keyfini yok etmektir. Üçüncü anlamı ise boş geçirmek, harcamak, ziyan etmektir. Tüm anlamlarında ortak olan şey bir şeyin olumsuz biçimde bozulması, değerinin düşürülmesidir. Söz konuşma dilinde oldukça yaygındır ve özellikle genç neslin dilinde canlı biçimde yaşar. Resmî ortamlarda kaba sayılır ve kullanılmaz; ancak arkadaş sohbetlerinde, mahalle dilinde ve roman diyaloglarında doğal duyulur. Deyimin argodaki sertliği, anlattığı bozulmanın geri dönüşsüzlüğünü de ima eder; iç edilen şey artık eskisi gibi olamaz.
Örnek Cümleler
- Güzel giden tatili son gün çıkan kavgayla iç ettiler, herkes somurtarak döndü.
- Bütün hafta sonunu evde yatarak iç etti, hiçbir iş yapmadan pazartesi geldi.
- Planı son dakikada değiştirip her şeyi iç ettin, şimdi ne yapacağız?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deyimin kökeni kaba bir anlam taşır ve toplumda edepsiz kabul edilen bir sözcükten türemiştir. Bu yüzden resmî ortamlarda, iş yazışmalarında veya yaşça büyüklerin yanında kullanılması uygun görülmez. Ancak samimi arkadaş çevrelerinde ve günlük konuşmada yaygın ve doğal biçimde yer alır.
'Tadını kaçırmak, bozmak' anlamı en yaygın olanıdır. Güzel giden bir anı, planı veya durumu birinin bozması durumunda sıkça duyulur. 'Boş geçirmek, harcamak' anlamı da özellikle zaman kaybını anlatırken tercih edilir. İkisi de günlük dilde çok canlıdır.
'Berbat etmek', 'bozmak', 'mahvetmek', 'heba etmek' veya 'tadını kaçırmak' gibi ifadeler aynı anlamı daha kibar biçimde aktarır. Bu alternatifler resmî ortamlarda ve yazı dilinde tercih edilir; ancak konuşma dilindeki sertlik ve etkiyi tam olarak karşılayamaz.