Anlamı
yapılan bir şeyin beğenilmediğini, küçümsendiğini bildiren bir söz:
'Hint postasını getirmek iş mi?' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
İş mi deyimi, yapılan bir şeyin beğenilmediğini, küçümsendiğini, yetersiz veya değersiz bulunduğunu bildiren ironik bir ifadedir. Kişi karşısındakinin yaptığı işi, verdiği emeği veya sunduğu sonucu aşağılar: 'Bu iş mi?' dediğinde o yapılanın iş sayılamayacağını, hak ettiği değeri taşımadığını söylemiş olur. Deyim soru biçiminde kurulmuştur ama gerçek bir soru değildir; retorik bir soru olarak karşı tarafa eleştiri yöneltir. Günlük konuşmada özellikle kolay yapılan işleri küçümserken, yetersiz sonuçları eleştirirken ve beğenilmeyen performansları kınarken kullanılır. 'Hint postasını getirmek iş mi?' gibi cümlelerle karşılaşılır. İçinde hem küçümseme hem de hayal kırıklığı tonu olabilir; söyleyen kişi daha iyisini beklemiştir ve sunulan sonuç onu tatmin etmemiştir.
Örnek Cümleler
- Hint postasını getirmek iş mi? Herkes yapar, sen daha zor bir şey başar.
- Üç saatte bu kadar mı yaptın? Bu iş mi, daha hızlı çalışman lazım.
- Şu raporu yazmak iş mi? On dakikada bitirir, gönderirsin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, retorik bir sorudur; cevap beklenmez. 'İş mi?' demek aslında 'bu iş değil, bu yetersiz' demektir. Soru biçimi eleştiriyi yumuşatır gibi görünse de aslında daha keskin kılar: muhatap hem sorgulanmış hem de küçümsenmiştir. Bu yapı Türkçede çok güçlü bir eleştiri aracıdır.
Evet, neredeyse her zaman olumsuz bir bağlamda kullanılır. Yapılan iş küçümsenmektedir, yetersiz bulunmaktadır veya beğenilmemektedir. Çok nadir olarak espri amaçlı kendi başarısını küçümseyen biri 'bu iş mi, asıl şunu yapmalıydım' diyebilir ama bu da alçakgönüllülük maskelenmiş bir kullanımdır.
Genellikle olumsuz etkiler: motivasyonu düşürür, özgüveni sarsar ve çabayı değersizleştirir. Yapıcı bir eleştiri değildir çünkü neyin eksik olduğunu söylemez, sadece yetersiz olduğunu bildirir. Bu yüzden iletişimde dikkatli kullanılması gereken sert bir ifadedir.