Anlamı
tkz. aralarında gizlice anlaşmak:
'Böyle olunca da Saffet Ferit için kızla işi pişirmek bir saat meselesi hâline gelecekti.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
İşi pişirmek deyimi, teklifsiz biçimde aralarında gizlice anlaşmak, bir meseleyi el altından halletmek anlamında kullanılır. Kişi veya kişiler resmi yollardan geçmeden, kamuoyunun bilgisi dışında bir anlaşmaya varmıştır. 'Pişirmek' fiili burada yemeğin hazırlanması gibi sürecin tamamlanmasını anlatır; iş pişmiştir, artık servise hazırdır ama bu hazırlık gizlice yapılmıştır. Deyim genellikle olumsuz bir bağlamda kullanılır: gizli anlaşmalar, el altından yapılan pazarlıklar ve arkadan yürütülen müzakereler bu kalıpla betimlenir. Ancak bazen nötr veya olumlu da olabilir: bir sürpriz organizasyonu gizlice planlanmışsa 'işi pişirdik' denir. Günlük konuşmada özellikle iş dünyasında, siyasette ve aşk ilişkilerinde gizli anlaşmaları anlatmak için çok doğal biçimde söylenir ve söylendiğinde dinleyen hemen bir gizliliğin varlığını kavrar.
Örnek Cümleler
- Böyle olunca Saffet Ferit için kızla işi pişirmek bir saat meselesi hâline gelecekti.
- İki şirket görüşmelere başlamadan işi çoktan pişirmiş, anlaşma hazırdı.
- Sürpriz doğum günü partisini gizlice planladık, işi pişirdik, haberi yok.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek pişirmek kapalı bir alanda, dışarıdan görülmeden yapılan bir hazırlıktır; sonuç hazır olduğunda servise çıkar. Gizli anlaşma da benzer biçimde kapalı kapılar ardında, dışarıdan görülmeden hazırlanır ve tamamlandığında ortaya konur. Bu parallellik deyimi çok doğal ve güçlü kılar.
Çoğunlukla olumsuz veya en azından gizlilik içeren bir bağlamda kullanılır. Gizli anlaşmalar, el altından yapılan işler ve arkadan yürütülen pazarlıklar toplumda genellikle şüpheyle karşılanır. Ancak sürpriz planlamak gibi masum bağlamlarda da söylenebilir ve bu durumda olumlu bir ton kazanır.
İki kişinin birbirini beğendiği ve çevresinden habersiz biçimde buluşmaya başladığı durumda 'işi pişirmiş' denir. Bu kullanımda alaycı ve meraklı bir ton baskındır: çevre o ilişkiyi fark etmiştir ama taraflar hâlâ gizli tutmaya çalışmaktadır. Deyim bu durumu espirili biçimde ortaya koyar.