Anlamı
tkz. beğenilmeyen bir olay, bir durum karşısında şaşkınlığı anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
İyi iş deyimi, beğenilmeyen, hoş karşılanmayan bir olay veya durum karşısında şaşkınlık ve hafif kınama bildiren teklifsiz bir ifadedir. İroniktir; 'iyi' sözcüğü burada tam tersini anlatır. Birisi beklenmedik bir hata yapmışsa, saçma bir sonuç ortaya çıkmışsa ya da ters giden bir durum varsa 'iyi iş doğrusu' denerek hem şaşkınlık hem de eleştiri dile getirilir. Günlük konuşmada çok canlı ve yaygın bir kullanımdır. Söyleyen kişi genellikle durumu çözmeye değil, sadece şaşkınlığını ifade etmeye çalışır. İçinde zaman zaman hafif bir mizah da barınır; durum ne kadar saçmaysa ifade o kadar etkili olur. Sözün ironik yapısı Türkçenin en güçlü dil oyunlarından biridir ve konuşma dilinde çok canlı bir yer tutar.
Örnek Cümleler
- Sınav kâğıdını evde unutmuş, iyi iş doğrusu, şimdi ne yapacak bu çocuk?
- Bütçeyi aşmışlar üstelik kimse fark etmemiş; iyi iş vallahi, bravo herkese.
- Toplantıyı yanlış güne yazmışlar, iyi iş, daha dikkatli olmaları lazım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'İyi' kelimesi normalde olumlu bir anlam taşır; ama burada tam tersini kasteder. İşin aslında hiç iyi olmadığını, hatta saçma veya rahatsız edici olduğunu vurgular. Bu ters kullanım, ifadeye alaycı ve eleştirel bir güç katar.
Her iki biçim de yaygındır. 'İyi iş' tek başına daha kısa ve keskin bir tepki verir. 'İyi iş doğrusu' ise biraz daha açıklayıcı ve alaycı bir ton taşır. Bağlama göre ikisi de doğal ve yaygındır.
İkisine de yönelik olabilir. Bazen doğrudan birinin hatasını eleştirir, bazen de genel durumu kınar. 'İyi iş yapmışsın' dendiğinde kişiye, 'iyi iş doğrusu bu da' dendiğinde duruma yöneliktir.