Anlamı
korku ile saklanacak yer aramak:
'O adam onları aşağıladıkça utancından kaçacak delik arayan Âşık Ali'ye acıyordu.' -Y. Kemal.
Detaylı Açıklama
Kaçacak delik aramak deyimi, bir kimsenin utanç, korku veya sıkıntı nedeniyle bulunduğu ortamdan bir an önce uzaklaşmak istemesini ifade eder. Delik kelimesi burada küçücük bir sığınak bile olsa oraya saklanma arzusunu anlatır. Kişinin içinde bulunduğu durumdan o kadar rahatsız olduğunu ki fare gibi bir deliğe sığınmayı bile göze aldığını vurgular. Toplum içinde rezil olan, mahcup düşen veya tehlike karşısında paniğe kapılan insanlar için kullanılır. Türk kültüründe onur ve itibar çok önemli olduğundan utanç verici bir durumda kalan kişinin kaçma isteği bu deyimle güçlü biçimde ifade edilir. Edebiyatta ve günlük dilde çok yaygın olan bu ifade insanın en savunmasız anlarını betimler.
Örnek Cümleler
- Herkesin önünde azarlanınca kaçacak delik aradı ama oradan ayrılamadı.
- Sınavda kopya çekerken yakalanınca utancından kaçacak delik arıyordu.
- Yalanı ortaya çıkan politikacı kameralar karşısında kaçacak delik aradı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Utanç, korku veya sıkıntı nedeniyle bulunduğu ortamdan uzaklaşmak isteyen kişinin saklanacak yer aramasını ifade eder. Kişinin durumdan o kadar rahatsız olduğunu ki herhangi bir sığınağa bile sığınmayı göze aldığını anlatır.
Toplum içinde rezil olan, mahcup düşen veya bir tehlike karşısında paniğe kapılan kişiler için söylenir. Yalanı ortaya çıkan, hata yapıp yakalanan veya beklenmedik bir durumla karşılaşan insanların tepkisini anlatır. Utanç ve korku duygusunu güçlü biçimde vurgulayan yaygın bir ifadedir.
Her ikisi de utanç durumunu anlatır ancak kaçacak delik aramak fiziksel olarak oradan uzaklaşma isteğini vurgularken yerin dibine girmek daha çok iç dünyada yaşanan utanç duygusunu ifade eder. İlkinde kaçma eylemi ön plandayken ikincisinde mahcubiyet hissi baskındır.