Anlamı
1) ayılmak:
'Üzerine soğuk su dökülen sarhoş adam kendine geldiğinde sade kahve ona zorla içirildi.' -İ. O. Anar. 2) aklı başına gelmek:
'Sonunda kendine gelen İnce Memed hemen abasını soyundu.' -Y. Kemal. 3) durumu düzelmek.
Detaylı Açıklama
Kendine gelmek deyimi, üç farklı anlam taşır. Birinci anlamıyla bayıldıktan sonra ayılmak ve bilincin yerine gelmesini ifade eder. İkinci anlamıyla aklın başına gelmesini, doğru düşünmeye başlamayı ve hatalı tutumdan dönmeyi anlatır. Üçüncü anlamıyla ise durumun düzelmesini, iyileşmeyi ve toparlanmayı betimler. Gelmek fiili burada bir halden daha iyi bir hale geçişi simgeler. Tıbbi bağlamda hastanın bilincinin açılması, kişisel bağlamda birinin hatalarını anlayıp düzelmesi, ekonomik bağlamda ise bir işletmenin veya kişinin mali durumunun iyileşmesi için kullanılır. Türk halk dilinde çok yönlü anlamlar taşıyan deyimler arasında önemli bir yere sahip olan bu söz, toparlanma ve iyileşme sürecini olumlu bir çerçevede sunar ve umut verici bir mesaj taşır.
Örnek Cümleler
- Yüzüne soğuk su serptikten sonra kendine geldi ve şaşkınlıkla etrafına bakındı.
- Arkadaşının uyarılarından sonra kendine geldi ve o zararlı alışkanlığı bıraktı.
- Şirket zor bir dönem geçirdi ama yeni yönetimle kendine gelmeye başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Üç farklı anlam taşır: bayıldıktan sonra ayılmak, aklı başına gelmek ve hatalardan dönmek, durumu düzelip toparlanmak. Bağlama göre hangi anlamda kullanıldığı belirlenir ve her üçü de olumlu bir değişimi ifade eder.
Tıbbi bağlamda bilincin açılması, kişisel bağlamda hatalı tutumdan dönülmesi, ekonomik bağlamda mali durumun iyileşmesi gibi durumlarda kullanılır. Her üç anlamda da olumsuz bir durumdan olumluya geçiş söz konusudur.
Kendine gelmek kişinin kendi kendine toparlanmasını anlatan bir durum deyimi iken kendine gel başkası tarafından yapılan bir uyarı ve emirdir. İlki bir sonucu, ikincisi bir talebi ifade eder ve kullanım bağlamları farklıdır.