Anlamı
1) çok nazlı davranmak, ağırdan almak:
'Hâl böyleyken yine de bilmeyenlere karşı kendini dirhem dirhem satar.' -H. Taner. 2) özelliklerini azar azar ortaya koymak.
Detaylı Açıklama
Kendini dirhem dirhem satmak deyimi, kişinin çok nazlı davranmasını, ağırdan almasını veya özelliklerini azar azar ortaya koymasını ifade eder. Dirhem çok küçük bir ağırlık birimi olduğundan deyim, kişinin kendisini küçük parçalar hâlinde sunmasını ve böylece değerini artırmaya çalışmasını anlatır. Birinci anlamında kişi istekli olduğu hâlde kendini zor beğenir gibi davranır ve karşı tarafı bekletir. İkinci anlamında ise kişi yeteneklerini, bilgisini ya da özelliklerini bir anda değil aşamalı olarak ortaya koyar. Deyim genellikle hafif eleştirel veya şakacı bir tonla kullanılır. Türk edebiyatında özellikle sosyal ilişkilerdeki nazlanma ve cilveli davranışları betimleyen sahnelerde tercih edilir. Günlük dilde de beğenilmek için ağırdan alan kişiler hakkında söylenir ve konuşma diline renk katar.
Örnek Cümleler
- Yönetici koltuğuna oturunca kendini dirhem dirhem satmaya başladı ve hiçbir toplantıya zamanında gelmedi.
- Sanatçı eserlerini sergilerken kendini dirhem dirhem sattı ve merak duygusunu sürekli canlı tuttu.
- Annem misafirlikte ikram edilen yemeği hemen kabul etmeyip kendini dirhem dirhem satardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, kişinin çok nazlı davranarak ağırdan almasını veya özelliklerini azar azar ortaya koymasını ifade eder. Dirhem küçük bir birim olduğundan kişinin kendisini küçük parçalar hâlinde sunmasını anlatır.
Genellikle hafif eleştirel veya şakacı bir tonla kullanılır. Kişinin gereksiz yere nazlandığını veya kendini beğendirmeye çalıştığını ima eder ancak bazen yeteneklerini kademeli olarak sergilemek bağlamında nötr bir anlamda da geçer.
Dirhem çok küçük bir ağırlık birimidir. Deyimde kişinin kendisini toptan değil çok küçük miktarlarla sunmasını, yani azar azar ortaya çıkmasını vurgulamak için bu birim tercih edilmiştir.