Anlamı
nisan ayının beşinde çift süren iki öküzü birbirinden ayıracak kadar hava soğuk olur.
Detaylı Açıklama
Kork aprilin beşinden, öküzü ayırır eşinden atasözü, Nisan ayının beşindeki havanın son derece sert ve soğuk geçtiğini, bu nedenle hayvanların ve insanların büyük zarar görebileceğini vurgular. Anadolu çiftçi kültüründen doğan bu söz, iklimin öngörülemeyen değişkenliğine dikkat çeker. Nisan başlarında baharın geldiği sanılsa da beşinci günde gelen ani soğuk, hayvanları bile eşinden yani diğer hayvanlardan ayırabilecek ölçüde güçlüdür. Halk arasında doğanın dengesine ve mevsim geçişlerinin getirdiği tehlikelere karşı temkinli olunması gerektiğini hatırlatmak amacıyla sıkça kullanılır. Bu atasözü, çiftçilik deneyiminin yüzyıllar içinde birikip kalıplaşmasının güzel bir örneğini sunar ve günümüzde de tarımsal takvim açısından geçerliliğini korumaya devam etmektedir. Nisan soğuklarına karşı dikkatli olunması gerektiğini bir kez daha vurgular.
Örnek Cümleler
- Nisan başında ısındık diye üşümeyi unuttuk; ne de olsa kork aprilin beşinden, öküzü ayırır eşinden derler.
- Büyükanne her yıl nisan gelince kork aprilin beşinden, öküzü ayırır eşinden diyerek bizi kışlık kıyafetleri erken kaldırma konusunda uyarırdı.
- O yıl nisan ortasında bastıran kar fırtınası, kork aprilin beşinden, öküzü ayırır eşinden atasözünü bir kez daha doğruladı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Nisan ayının beşinci gününde havanın son derece soğuk ve sert olduğunu, bu yüzden dikkatli olunması gerektiğini ifade eder. Anadolu çiftçi kültüründe mevsim geçişlerinin getirdiği tehlikelere karşı uyarı niteliği taşıyan önemli bir sözdür.
Soğuğun ne denli şiddetli olduğunu abartılı bir biçimde vurgulamak için kullanılır. Öküzler gibi dayanıklı hayvanların bile bu ani soğuktan birbirinden koparak dağıldığına çarpıcı bir gönderme yapar.
Evet, Türkiye'nin pek çok bölgesinde nisan ayının ilk haftasında ani soğuma ve hatta kar yağışı yaşanabilmektedir. Atasözü bu hava örüntüsünü yüzlerce yıl öncesinden çarpıcı biçimde ve doğru olarak özetlemektedir.