Anlamı
1) hiçbir çaba göstermeden kısa sürede zengin olmak; 2) kısa yoldan ve büyük bir emek harcamadan sosyal ve ekonomik güç edinmek.
Detaylı Açıklama
Köşeyi dönmek deyimi, hiçbir emek harcamadan ya da kısa sürede hileyle servet, güç veya sosyal statü elde etmek anlamında kullanılır. Deyimde köşeyi döner dönmez farklı bir yere çıkma imgesi, hayatın beklenmedik anda değişmesini sembolize eder. İkinci anlamıyla ise kısa yoldan sosyal ve ekonomik avantaj sağlamayı kapsar. Türk toplumunda bu ifade çoğunlukla ahlaki bir değerlendirmeyle birlikte anılır; köşeyi dönmek çoğu zaman meşru olmayan yollarla ani zenginleşmeyi ya da kariyer atlamasını ima eder. Emek ve sabır değerlerinin önemini hatırlatır. Haksız kazanımlar uzun vadede bireyin değerini ve saygınlığını zedeler. Haksız kazanımlar uzun vadede bireyin değerini ve saygınlığını zedeler; toplumsal güven bu tür fırsatçı tutumlarla sürekli aşınır.
Örnek Cümleler
- Onca yıl çalışırken bir gecede köşeyi döndü; herkes nasıl yaptığını merak etti.
- Köşeyi döneceğim diye sabırsızlananlar çoğu zaman en önemli değerleri gözden kaçırır.
- Büyük şehre geldiğinde köşeyi dönmek için fırsatlar kolluyordu ama çok geçmeden hayal kırıklığına uğradı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deyim çoğunlukla olumsuz ya da şüpheci bir çağrışımla kullanılır; çünkü emek harcamadan kısa yoldan zenginleşme ya da güç kazanma eylemi toplumda adil bulunmaz. Ancak zaman zaman ahlaki bir eleştiri içermeksizin yalnızca birinin hayatının birden iyileşmesini betimlemek için de kullanılabilir. Bağlam belirleyicidir.
Deyim, yolculuk ya da şehir hayatındaki bir köşeyi dönünce birdenbire farklı bir manzarayla karşılaşma imgesinden türemiş olabilir. Hayatın ansızın değişmesi metaforu köşe imgesiyle güçlü biçimde bütünleşmiştir. Özellikle kentleşmeyle birlikte servet ve statü fırsatlarının arttığı dönemde yaygınlaşmış olduğu düşünülür.
Köşeyi dönmek, Türk halk ahlakında emek ve sabır temelli değerlerle çelişir. Çalışmadan kazanmaya ya da hak etmeden elde etmeye duyulan toplumsal şüpheyi yansıtır. Bu nedenle deyim çoğunlukla eleştirel ya da kıskançlık içeren bir bağlamda geçer ve emek olmadan zenginleşmeyi zımnen kınar.