Anlamı
konuşulanları dinlemek için dikkat kesilmek:
'Şimdi kulakları, seslerimize dikilmiş bir köpek gibi yatıyordu.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Kulağı dikilmek deyimi, bir kişinin konuşulanları dinlemek için son derece dikkat kesilmesi, tüm dikkatini o sese ya da konuşmaya yöneltmesi anlamına gelir. Hayvanların ilgilerini çeken bir şeyi hissettiklerinde kulaklarını dikleştirmesi imgesinden beslenen bu deyim, insandaki yoğun ve odaklanmış dinleme hâlini anlatmak için de kullanılır. Sait Faik Abasıyanık'ın eserlerinde de yer alan bu ifade, Türk edebiyatında köklü bir yere sahiptir. Deyim, hem merak hem de dikkat gerektiren anlarda ortaya çıkan yoğun bir odaklanma hâlini çarpıcı biçimde anlatır. Özellikle söylenecek ya da duyulacak önemli bir bilgi beklentisi içindeyken, kişinin tüm dikkatini o yöne verdiğini ifade etmek için son derece etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kapıda tanımadığı bir ayak sesi duyunca kulağı dikildi ve hareketsiz kaldı.
- Müdürün adını duyunca kulağı dikildi ve söylenecekleri dikkatle bekledi.
- Çocuk, peri masalını dinlerken kulağı dikildi ve tek kelime kaçırmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşulanları ya da sesleri dinlemek için son derece dikkat kesilmek, tüm ilgiyi o yöne odaklamak anlamına gelir. Hayvanların kulaklarını dikleştirme refleksini insandaki yoğun ve meraklı dinleme hâliyle özdeşleştiren güçlü bir deyimdir.
İkisi de dikkatli ve yoğun bir dinleme hâlini anlatır; ancak kulağı dikilmek hayvan imgesiyle daha fiziksel ve anlık bir dikkat hâlini çağrıştırır. Kulak kesilmek ise daha bütünsel ve süregelen bir odaklanmayı anlatır. Bağlama göre birbirinin yerine kullanılabilirler.
Evet, Sait Faik Abasıyanık'ın eserlerinde bu deyime yer verilmiştir. Türk edebiyatının köklü anlatı geleneğinde hayvan imgelerinden yararlanılarak insan duyguları ve davranışlarını anlatan bu tür deyimler sıkça karşımıza çıkar.