Anlamı
silahı ateşlemek, mermi yakmak:
'Az bir sürede bütün köy bu kurşunları sıkanın Hasan olduğunu öğrendi.' -Y. Kemal.
Detaylı Açıklama
Kurşun sıkmak deyimi, silahı ateşlemek ya da mermi yakmak anlamına gelen bir ifadedir. Sıkmak fiilinin tetik sıkma ya da bir şeyi zorla itmek anlamındaki kullanımından türeyen bu deyim, silahlı çatışmaları, ateş açma eylemini ya da kasıtlı bir şiddet eylemini tanımlar. Özellikle tarihi anlatılarda, savaş edebiyatında ve polisiye türünde sık rastlanan bu ifade, hem tekil bir atış eylemini hem de süregelen bir çatışmayı anlatabilir. Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Yaşar Kemal ve benzeri yazarlar bu deyimi anlatılarında yoğun biçimde kullanmıştır. Kurşun sıkmak eylemi aynı zamanda toplumsal çatışmaların ve siyasi şiddetin edebiyata yansımasını simgeleyen sembolik bir ifadeye de dönüşebilmektedir. Deyim, savaşın dramatik boyutunu yansıtmaya devam etmektedir.
Örnek Cümleler
- Jandarmalar kaçan şüphelinin arkasından uyarı amaçlı havaya doğru kurşun sıktılar.
- O gece köyde birdenbire kim kurşun sıkmıştı, kimse bir türlü anlayamamıştı.
- Duvarın arkasına saklanıp mevzi alarak karşı tarafa peş peşe kurşun sıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kurşun sıkmak daha çok tetik mekanizmasının devreye girmesini vurgularken kurşun atmak merminin hedefe doğru fırlatılması üzerine odaklanır. Kurşun sıkmak ifadesi ateş açma eyleminin bilinçli ve kasıtlı yapıldığını ima ederken, atmak daha genel bir kullanıma sahiptir.
Kurşun sıkmak özellikle macera romanlarında, tarihi anlatılarda, polisiye hikayelerde ve savaş edebiyatında yaygın biçimde kullanılır. Yaşar Kemal ve Ömer Seyfettin gibi yazarlar bu deyimi aksiyon dolu sahneleri somutlaştırmak için etkin biçimde kullanmıştır.
'Sıkmak' fiili bu bağlamda tetik sıkma eylemini, yani silahı ateşleme mekanizmasını devreye sokma hareketini tanımlar. Gündelik dilde bir şeyi bastırmak ya da zorlamak anlamına gelen bu fiil, silah teknolojisiyle birleşince ateş etme eylemini ifade etmek üzere özelleşmiştir.