Anlamı
utandırmamak:
'Her yazdığımı tutan hocayı mahcup çıkarmamak için yazdıklarımı daha ciddi bir öz eleştiri eleğinden geçirir olmuştum.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Mahcup çıkarmamak, birini utandırmamak, zor duruma düşürmemek, onurunu koruyacak şekilde davranmak anlamına gelir. Deyim, bir kişinin başka birinin itibarını, saygınlığını veya haysiyetini gözetmesini ifade eder. Özellikle güvenilen kişilerin bu güveni boşa çıkarmaması, kendilerine inanılan insanların beklentileri karşılaması bağlamında kullanılır. Bir öğretmenin öğrencisini desteklemesi ve öğrencinin bu desteği hak etmesi, bir patronun çalışanına şans vermesi ve çalışanın bunu değerlendirmesi mahcup çıkarmamak örnekleridir. Deyim aynı zamanda sosyal ilişkilerde karşı tarafı küçük düşürmekten kaçınma anlamında da kullanılır. Misafirin ev sahibini mahcup çıkarmaması veya bir hatayı toplum içinde değil özel olarak söylemek de bu kavramın kapsamına girer. Türk toplumunda başkasının onurunu korumak önemli bir erdem sayılır.
Mahcup Çıkarmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yazdığım her şeyi tutan hocayı mahcup çıkarmamak için yazılarımı daha ciddi eleştiriden geçirdim.
- Beni işe alan müdürü mahcup çıkarmamak için gece gündüz çalıştım ve sonuç aldım.
- Misafirler ev sahibini mahcup çıkarmamak için ikram edilen her şeyi nazikçe kabul ettiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok yakın anlamlıdırlar. Utandırmamak daha günlük ve genel bir ifadedir. Mahcup çıkarmamak ise daha edebi ve sosyal bir sorumluluk tonu taşır. Bir kişinin güvenini boşa çıkarmama, beklentilerini karşılama boyutu mahcup çıkarmamakta daha belirgindir.
Öğrenci-hoca, çalışan-patron, çırak-usta gibi güven ve beklenti içeren ilişkilerde sıkça kullanılır. Bir kişi diğerine fırsat vermiş veya kefil olmuşsa, fırsatı değerlendiren taraf mahcup çıkarmamak sorumluluğu hisseder.
Türk misafirlik kültüründe misafir ev sahibini, ev sahibi de misafirini mahcup çıkarmamaya özen gösterir. Misafir ikramı reddetmemeli, ev sahibi de misafire yeterli ikramda bulunmalıdır. Karşılıklı saygı ve nezaket bu deyimin temelini oluşturur.