Anlamı
merakına dokunmak.
Detaylı Açıklama
Merakını mucip olmak, bir kişinin ilgisini çekmek, dikkatini uyandırarak meraklandırmak anlamına gelen eski ve ağdalı bir deyimdir. Mucip, Arapça kökenli olup gerektiren, sebep olan anlamına gelir. Dolayısıyla merakını mucip olmak, merakı gerektiren, merak uyandıran demektir. Bu deyim, merakına dokunmak ile eş anlamlıdır ancak daha resmi ve kitabi bir dil katmanına aittir. Günümüzde günlük konuşmada pek kullanılmaz; daha çok edebiyatta, resmi yazışmalarda ve yaşlı kuşağın dilinde karşılaşılır. Osmanlıca kelime dağarcığının Türkçeye bıraktığı zarif ifadelerden biri olan bu deyim, ilgi çekici bir durumun merak uyandırdığını kitabi bir üslupla anlatır ve diplomatik metinlerde de tercih edilen seçkin bir yapıdır. Hukuki metinlerde 'merakı mucip olan durum' gibi kalıplarda hâlâ karşılaşılır.
Merakını Mucip Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bu garip davranışı merakımızı mucip oldu, hepimiz neyin peşinde olduğunu merak ettik.
- Birdenbire ortadan kaybolması herkesin merakını mucip oldu, kimse nereye gittiğini bilmiyordu.
- Söylediği sözler merakımı mucip olunca o konuyu derinlemesine araştırmaya karar verdim.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça 'mûcib' kelimesinden gelir. 'Vecibe' (görev, yükümlülük) ile aynı kökten olan bu kelime, bir durumun gerektirdiği sonucu ifade eder. Osmanlıca'da yaygın olarak kullanılmış ve çeşitli duygu ifadeleriyle birleştirilerek kalıp deyimler oluşturmuştur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, 'hayret mucip olmak' (şaşkınlık uyandırmak), 'endişe mucip olmak' (endişeye yol açmak) gibi kalıplarda da geçer. Mucip, herhangi bir duygunun tetiklenmesine sebep olmayı ifade eden bir sıfattır ve eski Türkçede çeşitli duygu kalıplarıyla birleşerek kullanılırdı.
Osmanlıca kökenli 'mucip' kelimesi Dil Devrimi sonrasında günlük dilden büyük ölçüde çekilmiştir. Yerine 'merakına dokunmak', 'merakını uyandırmak' gibi daha sade Türkçe karşılıklar tercih edilmektedir. Ancak resmi metinlerde ve edebiyatta hâlâ karşılaşılabilir.
Evet, özellikle hukuki metinlerde, diplomatik yazışmalarda ve akademik eserlerde kullanılabilir. Resmi dilde 'merakı mucip olan durum' gibi ifadeler gayet kabul edilebilir ve yerinde bir kullanımdır. Günlük konuşmada ise fazla ağır ve kitabi kaçabilir.