Anlamı
esk. gelişmek, yayılmak, geniş ölçüde olmak.
Detaylı Açıklama
Meydan almak, gelişmek, yayılmak, geniş ölçüde olmak anlamına gelen eski bir deyimdir. Bir olay, durum veya davranış meydan aldığında, geniş bir alana yayılır, güçlenir ve etkisi artar. Deyim, özellikle olumsuz durumların kontrolden çıkarak büyümesi bağlamında kullanılırdı. İsyan, yolsuzluk, hastalık, fitne gibi olumsuzlukların yaygınlaşması meydan alması olarak ifade edilirdi. Günümüzde kullanımı çok azalmış, yerine yayılmak ve yaygınlaşmak gibi fiiller tercih edilmektedir. Tarihî metinlerde ve eski edebiyatta karşılaşılan bu deyim, Osmanlıca'nın zengin ifade kalıplarından biri olarak tarih araştırmacıları tarafından bilinir ve kullanılır. Günümüzde kullanımı çok azalmış olsa da tarih araştırmacıları ve edebiyatçılar tarafından bilinir ve Osmanlı dönemi metinlerinde sıkça karşılaşılır. Günlük dilde sıkça karşılaşılan bu yapı hem konuşma hem yazı dilinde doğal biçimde kullanılır.
Meydan Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İsyan meydan aldığında artık kontrol edilemez hâle geldi ve ordu harekete geçmek zorunda kaldı.
- Dedikodular meydan alınca herkes birbirine şüpheyle bakmaya başladı, güven ortamı bozuldu.
- Hastalık meydan almasın diye halk erkenden aşılanarak koruma altına alındı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Günlük konuşmada artık kullanılmamaktadır. Tarihî metinlerde, Osmanlı dönemi yazışmalarında ve edebiyatta karşılaşılır. Yerine 'yayılmak', 'büyümek', 'kontrolden çıkmak' gibi modern ve anlaşılır ifadeler tercih edilmektedir. Ancak tarih metinleri okuyanlar bu deyimle karşılaşabilir.
Tamamen farklı anlamlara sahiptir. 'Meydan almak' bir durumun yayılması ve güçlenmesini ifade ederken 'meydan okumak' birine karşı korkusuzca meydan çıkmak, kavga veya yarışmaya davet etmek anlamına gelir. İkisi arasında anlam bağı yoktur.
Nadiren olumlu bağlamda da kullanılabilir; bir iyiliğin, bir reformun veya bir hareketin yaygınlaşması anlamında söylenebilir. Ancak büyük çoğunlukla olumsuz durumların büyümesi ve kontrolden çıkması bağlamında tercih edilmiştir.