Anlamı
bir söze, bir davranışa benzeriyle karşılık vermek.
Detaylı Açıklama
Nazire yapmak, bir söze, bir davranışa veya bir esere benzeriyle karşılık vermek anlamına gelen bir deyimdir. "Nazire" Arapça kökenli bir kelimedir ve benzer, eş, denk anlamına gelir. Edebiyatta bir şairin başka bir şairin şiirine aynı vezin ve kafiyeyle yazdığı karşılık şiire nazire denir. Günlük dilde ise birinin sözüne veya hareketine aynısıyla veya benzeriyle karşılık vermek anlamında kullanılır. Deyim, hem sanat hem de günlük yaşam bağlamında karşılaşılır. Birinin alaycı bir söz söylemesine aynı üslupla cevap vermek, bir kişinin davranışını taklit ederek karşılık vermek nazire yapmak olarak ifade edilir. Edebiyat tarihinde nazirecilik geleneği önemli bir yere sahiptir ve divan şairlerinin birbirlerine nazire yazması saygı göstergesi olarak kabul edilirdi.
Nazire Yapmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Arkadaşı espri yapınca o da nazire yaparak aynı tonda bir karşılık verdi.
- Divan edebiyatında büyük şairlere nazire yapmak hem saygı hem de ustalık göstergesiydi.
- Rakip firma indirim kampanyası başlatınca bizim şirket de nazire yaparak kendi kampanyasını duyurdu.
Kökeni ve Hikayesi
"Nazire" Arapça "nazîr" (benzer, denk) kökünden gelir. Divan edebiyatında 13. yüzyıldan itibaren şairlerin birbirlerine nazire yazma geleneği oluşmuştur. Bu gelenek İran edebiyatından Türk edebiyatına geçmiş ve yüzyıllar boyunca sürdürülmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Divan edebiyatında bir şair, beğendiği veya saygı duyduğu başka bir şairin şiirine aynı vezin, kafiye düzeni ve konuyla bir karşılık şiir yazar. Bu hem ustaya saygı hem de kendi ustalığını gösterme aracıdır. Fuzuli'ye, Baki'ye ve Nedim'e yazılan nazireler divan edebiyatı geleneğinin önemli bir parçasıdır.
Günlük dilde birinin sözüne, davranışına veya eylemine benzeriyle karşılık vermek demektir. Bir kişi sizi eleştirince siz de aynı tonda onu eleştirirseniz nazire yapmış olursunuz. Bazen karşılıklı şakalaşma, bazen de misilleme anlamında kullanılır. Edebiyattaki saygı tonundan farklı olarak günlük kullanımda rekabet veya karşılık verme tonu hâkimdir.
Taklit etmek, birine benzemeye çalışmak veya onu kopya etmek anlamında daha pasif ve olumsuz bir çağrışım taşır. Nazire yapmak ise bilinçli bir karşılık vermedir; aynı tarz ve düzeyde bir cevap üretmektir. Taklitte özgünlük yoktur, nazirede ise aynı formda özgün bir içerik üretilir. Edebiyatta nazire yazmak ustalık gerektirirken taklit eleştirilir.