Anlamı
elle tutulur olmamak, tutarlı ve sağlam görünmemek: Anlattıkların ne hesaba gelir ne de kantara.
Detaylı Açıklama
Ne hesaba gelmek ne de kantara, bir şeyin tutarsız, güvenilmez ve hiçbir ölçüte sığmayan durumunu anlatan bir deyimdir. "Hesap" sayısal ölçüm, "kantar" ise ağırlık ölçüm aracıdır; hiçbirine gelmemek o şeyin tamamen tutarsız ve değersiz olduğunu ifade eder. Birinin söylediği sözlerin veya yaptığı işlerin mantıktan ve gerçeklikten uzak olduğunu vurgulamak için kullanılır. Özellikle asılsız iddiaları ve tutarsız planları eleştirirken tercih edilen bu deyim, konuşanın karşıdaki söylemin hiçbir değer taşımadığını kesin biçimde belirtir. Kantar ve hesap imgelerinin birlikte kullanılması, eleştirinin hem niceliksel hem niteliksel boyutunu kapsar. Osmanlı ticaret kültüründen gelen bu deyim, iki farklı ölçüm aracını birleştirerek tutarsızlığı vurgulayan çarpıcı ve özgün bir ifadedir.
Ne Hesaba Gelmek ne de Kantara Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Anlattıkların ne hesaba gelir ne de kantara, biraz tutarlı konuş.
- Müdürün sunduğu plan ne hesaba gelir ne de kantara, rakamlar birbirini tutmuyor.
- Onun gelişigüzel verilen vaatlerine sakın inanma, ne hesaba gelir ne de kantara.
Kökeni ve Hikayesi
Osmanlı ticaret kültüründe hesap (sayısal kayıt) ve kantar (ağırlık ölçümü) ticaretin iki temel aracıydı. Bir malın ne hesaba ne kantara gelmemesi, hiçbir ticari değer taşımadığını ifade ederdi. Bu somut ticari gözlem zamanla her türlü tutarsızlığı anlatan bir mecaza dönüşmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kantar, ağırlık ölçmek için kullanılan geleneksel bir terazidir. Osmanlı çarşılarında malların kantarla tartılması ticaretin temeliydi. Bir şeyin kantara bile gelmemesi, yani tartılamayacak kadar anlamsız ve değersiz olması çarpıcı bir mecaz oluşturur. Hesapla birlikte kullanıldığında hem sayısal hem fiziksel ölçüme sığmama vurgulanır.
Özellikle tutarsız açıklamalar, asılsız iddialar, gerçekdışı planlar ve mantıksız söylemler eleştirilirken kullanılır. Siyasi vaatler, iş planları, mazeret ve bahaneler bu deyimle eleştirilebilir. Konuşanın sabırsızlığını ve karşı söyleme olan güvensizliğini doğrudan yansıtır.
"Tutarsız olmak", "boş laf" ve "elle tutulur yanı olmamak" benzer anlamlara gelir. Ancak "ne hesaba gelmek ne de kantara" iki farklı ölçüm birimini birlikte kullanarak eleştirinin kapsamını genişletir ve daha güçlü, daha çarpıcı bir ifade oluşturur.