Anlamı
not yazmak:
'Cevdet Paşa tezkeresine şöyle bir not düşmek zorunda kalır.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Not düşmek deyimi, bir kitabın kenarına, bir tezkereye, bir resmi belgeye ya da kişisel bir defterin sayfasına kısa bir hatırlatma veya değerlendirme yazısı yazmak anlamında kullanılır. Burada söz konusu olan tam bir paragraf ya da uzun bir metin değildir; çoğunlukla birkaç cümlelik öz bir açıklama, bir uyarı ya da bir gözlemdir. Osmanlı yazışma geleneğinde tezkerelere not düşme uygulaması yaygındı; bu sayede karar verici, belgeye eklediği bir cümlelik yorumla yönünü gösterirdi. Modern dilde de okurlar kitabın kenarına not düşer, editörler taslakların kenarına yorum bırakır, yöneticiler raporlara kısa görüşlerini ekler. Deyim hem yazı geleneğinin köklü bir alışkanlığı hem günlük yazma kültürünün canlı bir parçasıdır.
Not Düşmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Cevdet Paşa kendi tezkeresine sonradan şöyle bir not düşmek zorunda kalır.
- Okuduğu kitabın kenarına önemli pasajların yanına küçük notlar düşmek alışkanlığındaydı.
- Editör taslağın sayfa kenarlarına dikkat çekici küçük notlar düştü ve yazara geri gönderdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Osmanlı bürokrasisinde tezkereye not düşme uygulaması, karar vericinin belgeye eklediği kısa bir cümleyle yönünü ve görüşünü iletmesini sağlardı. Bu küçük notlar belgeyi yorumlayıcı bir hale getirir ve sonradan inceleyen memurların kararın gerekçesini anlamasına yardımcı olurdu. Tarihçiler de bu marjinal yazıları o dönemin yönetim mantığını çözmek için değerli kaynak olarak kullanır. Geleneğin günümüze etkisi sürer.
Dijital not uygulamaları geleneksel kâğıt kenarı yorumlarını sanal ortama taşımıştır. PDF dosyalarına eklenebilen yorumlar, paylaşılan dokümanlardaki yorumlar ve elektronik kitap okuyucularındaki vurgular bu kültürün dijital uzantısıdır. Geleneksel not düşme alışkanlığı biçim değiştirmiş ama özünü korumuştur. Düşünmenin metinle iç içe geçen yapısı yeni teknolojilerde de yaşatılmakta ve modern okuma kültürünü zenginleştirmektedir.
Not almak çoğunlukla bir konuşmanın dinlenmesi sırasında kaynak metinden bağımsız yeni bir kâğıda yapılan yazma eylemini ifade eder. Not düşmek ise mevcut bir belgenin kenarına, sayfa boşluğuna yapılan kısa eklemedir. Birincisi yeni bir metin oluşturur, ikincisi mevcut metni zenginleştirir. İkisi de yazma kültürünün parçası olsa da işlevleri farklıdır ve hangisinin seçileceği bağlama bağlıdır.