Anlamı
herkes işine yarayan şeyi elde etmeye çalışır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, herkesin işine yarayan, çıkar sağlayan ya da kendi ihtiyacını karşılayan şeye yöneldiğini anlatır. Oduncunun gözü nasıl üzüm omcasında ise, insan da çoğu zaman kendi işine yarayacak olanı kollayarak davranır. Günlük hayatta menfaat ilişkileri, fırsat kollama, ihtiyaca göre bakış geliştirme ve insanların önceliklerini çıkarına göre belirlemesi için kullanılır. Söz her zaman olumsuz değildir; bazen insanın doğal yönelimini, bazen de açık çıkarcılığı anlatır. Kişi çoğu zaman bulunduğu duruma ve ihtiyacına göre nesnelere, olaylara ve insanlara değer biçer. Bu atasözü de o seçici bakışı görünür kılar. İhtiyaç, dikkatin yönünü belirler. İnsan neyin peşindeyse, gözü de çoğu zaman oradadır. Bu nedenle söz, çıkar ile dikkat arasındaki bağı çok sade ama çarpıcı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Herkes kendi faydasına bakıyor, oduncunun gözü omçada.
- Toplantıda herkes kendi çıkarını düşündü; oduncunun gözü omçada.
- İşine yarayanı hemen fark etti, oduncunun gözü omçada.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanların çoğu zaman kendi yararına, ihtiyacına ve çıkarına hizmet eden şeye yöneldiğini gösterir. Bu atasözü de o seçici bakışı görünür kılar.
Hayır, bazen doğal ihtiyaç yönelimini anlatır; bazen de çıkarcılığı eleştirmek için kullanılır. Söz her zaman olumsuz değildir; bazen insanın doğal yönelimini, bazen de açık çıkarcılığı anlatır.
Oduncunun işine yarayacak şeyi gözetmesi örneği üzerinden, insanın dikkatini faydasına göre yönelttiği anlatılır. İhtiyaç, dikkatin yönünü belirler.