Anlamı
onarılmak:
'Ondan sonra da birkaç kez onarım görmüştür.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Onarım görmek, bir yapının, eşyanın ya da bölümün yıpranma sonrası elden geçirilip yeniden işler hale getirilmesi anlamına gelen pasif yapılı bir deyimdir. Yapısı çatı olarak pasif çatıdadır; özne onarımı yaptıran taraf değil, onarımdan geçen yapı veya nesne kendisidir. Süleymaniye Camii, Topkapı Sarayı, Galata Köprüsü, Mostar Köprüsü gibi tarihi yapıların restorasyon haberleri bu kalıpla halk diline taşınır kuşaklar arası. Aile yadigarı pirinç saat, dedeler döneminden kalma ahşap köprü, ilkokuldaki sıralar, mahalle camiinin minaresi de aynı kalıbın günlük sahneleridir. Salah Birsel ve dönem yazarları İstanbul'un yıllar içinde değişen yüzünü anlatırken hangi yapının kaç defa onarım gördüğünü cümleye dökerek tarihselliği vurgular. Söyleyenin tonu çoğunlukla nesnel ve bilgilendiricidir; gözleme dayalı bir tarihsel bilgi aktarımıdır gerçekten.
Onarım Görmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Eski tarihi camii birkaç kez onarım görmüş, son halinde minare şerefesi yenilenmiş, kubbe üstündeki kurşun levhalar değişmiş, ziyaretçilere yeniden açılmış.
- Köyümüzdeki ahşap köprü geçen ay tamamen onarım gördü, çürüyen tahtalar değişti, ayaklar betonarme desteklerle güçlendirildi, artık üzerinden yürürken hiç tedirgin olmuyoruz.
- Babamın bana miras kalan saat usta elinde onarım gördükten sonra eski mekanizması yeniden işlemeye başladı, yelkovan akrep tıkır tıkır dönüyor şimdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Görmek fiili burada yaşamak, geçirmek anlamında kullanılır; yapı bir özne gibi düşünülür ve onarımı deneyimleyen taraf konumuna yerleştirilir. Halk dili tarihi yapıyı canlı bir varlık olarak kişileştirir; o da hastalanır, iyileşir, onarım görür. Türkçenin bu mecazi kullanımı yapıların tarihselliğine duygusal bir bağ kurar gerçekten oldukça etkili olur.
Restore edilmek terimi mimari ve teknik bir terimdir; orijinal hale döndürme amacı taşır. Onarım görmek ise daha geniş bir kavramdır; yapı veya eşya basit bir tamir bile görmüş olabilir, kapsamlı bir restorasyon da geçirmiş olabilir. Halk dili onarım görmek kalıbıyla teknik ayrıntıyı geriye atar, sadece yapının yenilenmiş olduğunu vurgular.
Salah Birsel ve İstanbul'u anlatan yazarlar şehrin yıllar içinde değişen yüzünü işlerken hangi cami kaç kez, hangi han ne zaman onarım gördü gibi ayrıntıları sıkça verir. Bu ifade okuyucuya yapının tek başına bir nesne değil, tarihsel bir özne olduğunu hissettirir; şehrin bellek katmanlarını canlı tutan bir anlatım biçimine dönüşür.