Anlamı
bir suç veya kabahat için özür dilerken daha büyük suç işleyen kimseler için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Özrü kabahatinden büyük deyimi, halk dilinde bir kişinin küçük bir hatasını mazeret göstererek açıklamaya çalışırken daha büyük bir hata yapmasını alaylı ve eleştirel bir tonla anlatır. Söz mantıken hatalı bir savunma stratejisini ifade eder; suçu hafifletmek yerine onu büyütmek demektir. Geç kaldığını anlatmak için saçma sebepler uyduran çalışan, başarısızlığını ailenin bakış açısıyla açıklamaya kalkışan öğrenci, sözünü tutmadığı için inandırıcı olmayan açıklamalar yapan iş ortağı, eve geç gelmenin gerekçesini eşine yetersiz biçimde anlatan koca, hatasını örtmek için yanlış mazeret üreten politikacı bu kalıbın canlı figürleridir gerçekten halk dilinin kıvrak mantığını sergileyen sevimli bir kalıp olarak yaşar samimi içtenlikle her dönemde değerlidir.
Özrü Kabahatinden Büyük Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İşe geç kalan dayım her zamankinden de saçma bir sebep uydurdu, müdür gülümseyerek özrü kabahatinden büyük dedi, dayım sözünü kestirip işine başlamaya karar verdi sessizce kararlılıkla.
- Sözünü tutmayan iş ortağı durumu inandırıcı olmayan açıklamalarla geçiştirmeye çalıştı, atalarımız özrü kabahatinden büyük diyerek tam böyleleri için uyarı yapmışlar gerçekten haklı bir biçimde.
- Eve geç gelen koca yetersiz biçimde açıkladı durumunu, eşi sertçe özrü kabahatinden büyük dedi, ortam gerildi, gece konuşma derinleşti, sonunda samimiyetle hata kabul edilip ilişki onarıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz mantıksal bir hata türünü tanımlar; küçük bir suçu hafifletmek için verilen mazeret aslında daha büyük bir suç ortaya çıkarır. Modern argümantasyon teorisi bu tür hatalara dikkat çeker; iyi bir savunma suçu hafifletir, kötü bir savunma onu büyütür. Halk bilgeliği yüzyıllar öncesinden bu mantıksal gerçeği iki kelimeye sığdırmıştır gerçekten oldukça akıllıca bir gözlem.
İş yerinde geç kalan çalışanın bahaneleri, evde geç gelen kocanın açıklamaları, okulda derslerini yapmamış öğrencinin mazeretleri, sözünü tutmamış iş ortağının savunmaları, mahkemede inandırıcı olmayan ifade veren tanıklar gibi sahnelerde söz tam yerini bulur. Halk dili bu sahnelerin alay aracı olarak kalıbı sıkça sunar gerçekten oldukça canlı.
İyi bir özür dileme yapay mazeret değil samimi kabuldür; kişi hatasını açıkça itiraf eder, sorumluluk alır, telafi yolu önerir. Halk dili özrü kabahatinden büyük kalıbıyla yanlış özür dilemenin örneklerini eleştirir; doğru olanı zımnen önerir. Söz modern özür dileme psikolojisinin temellerine işaret eder; halk bilgeliği günlük yaşamda da rehberlik eder gerçekten.