Anlamı
1) birinin uğraşmaya kalktığı kimsenin, kendinden güçlü çıkması durumunda söylenen bir söz: Baktı pabuç pahalı, işi şakaya vurdu. 2) herhangi bir durum veya girişilen işin sonunda zararlı çıkma ihtimali bulunduğunu belirten bir söz.
Detaylı Açıklama
Pabuç pahalı deyimi iki yakın anlamda kullanılır: ilk anlamda biriyle uğraşmaya kalkan kişinin karşısındakini düşündüğünden daha güçlü bulması, ikinci anlamda girişilen bir işin sonunda zarara uğrama ihtimalinin yüksek olduğunun anlaşılması durumunda söylenir. Eski pazarlarda pahalı bulunan pabucun kolayca alınamaması imgesinden hareket eder; söz, ucuza halledilebilir görünen bir meselenin aslında ağır bir bedel istediğini özetler. Bir yumruk atmaya yeltenip karşısında profesyonel bir dövüşçü bulanlar, küçük bir borç alarak büyük bir faize girenler, basit bir hesaplaşmaya kalkıp ciddi bir hukuki süreçle karşılaşanlar için söylenir. Türkçenin halk dilinde geri çekilme ve hesap kitap yapma anının doğal ifadesi olarak yaşar. Pazarlık ve hesaplaşma kültürünün ortak hafızasında yer eden bir uyarı niteliğindedir.
Pabuç Pahalı Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Mahkemede karşı taraf çok iyi avukat tutmuştu, davacı pabuç pahalı diye fısıldadı yan masadaki yakınına, beklediğinden çok daha zor bir hukuki süreçle karşılaştığını hızla anladı.
- İş yerinde fikir tartışmasına başlayan genç çalışan kıdemli meslektaşının bilgi derinliği ile karşılaşınca pabuç pahalı oldu, savunmasını hızla yumuşatmak zorunda kaldı saygıyla geri çekildi.
- Yeni rakibinin gücünü maç sırasında anlayan tecrübeli sporcu pabuç pahalı oldu diye düşündü, strateji değişikliğine gitti, son setlerde toparlanıp maçı zar zor kazandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pahalı Türkçede parasal değer anlamı taşır ama mecazi kullanımda bedel ödeme anlamı da kazanır; sana pahalıya mal olur, bedelini ağır ödersin gibi kalıplarda fiilin mecazi kullanımı görülür. Halk dili pabuç pahalı kalıbında bu mecazi anlamı seçer; iş yapacağına değil işin bedeline işaret eder. Söz duyumsal olarak kişiyi ağır bir bedel beklediği duygusuna sokar.
Mahkeme süreçleri, müzakere masaları, iş yeri çekişmeleri, spor karşılaşmaları, akademik tartışmalar, kişisel anlaşmazlıklar gibi pek çok çatışma sahnesinde söz tam yerini bulur. Karşı tarafın gerçek gücü ortaya çıktığında kişi bu sözle gerçekçi bir öz değerlendirme yapar; halk dili çatışma psikolojisinin sözel bir aracını sunar.
Söz kişinin başlangıçtaki hesabının yanlış olduğunu zımnen kabul ettiği bir ifadedir; karşı tarafı küçümsemiş, kendi gücünü abartmıştır. Pabuç pahalı diyerek kişi hatasını gerçekçi biçimde tanır ve strateji değişikliğine açık hale gelir. Halk bilgeliği böylece eğitici bir özeleştiri aracı sunar; söz olgunluğun dilsel bir göstergesidir.