Anlamı
çabalamak, uğraşmak:
'Biz de az çok pala sürttük.' -M. A. Ersoy.
Detaylı Açıklama
Pala sürtmek deyimi, bir iş için uzun süre çabalamak, didinmek anlamında kullanılır. Mehmet Akif Ersoy'un 'Biz de az çok pala sürttük' cümlesi sözün edebî bir örneğidir; deyim emek harcamayı, zaman ayırıp uğraşmayı abartılı olmayan ama somut bir biçimde anlatır. Bir meslekte uzun yıllar emek harcayan ustalar, çiftçilikte tarlada çalışıp ürün almaya çalışanlar, eğitim için yıllarca emek veren öğrenciler, herhangi bir hedef için durmadan çabalayan kişiler için söylenir. Deyim genellikle alçakgönüllü bir özetleme tonuyla, kişinin emeğini gösterişsiz biçimde kabul ettiği anlarda tercih edilir. Türkçenin emeği maddi kazançtan önce gören anlayışıyla uyumlu, sade bir biçimde halk dilinden gelen ve canlılığını koruyan bir ifadedir.
Pala Sürtmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yeni iş kurmak için yıllarca pala sürten amcam sonunda işini büyütmeyi başardı.
- Üniversiteyi birincilikle kazanmak için pala sürten kuzenim sonunda hayalini gerçekleştirdi, dört yıl boyunca her gün yedi saat çalıştı, mezuniyet günü ailesi gururla onu uğurladı.
- Ailesini geçindirmek için iki iş yapan baba pala sürtmeye devam etti, sabahları kurye gece ise garson olarak çalıştı, çocuklarının eğitimini kesintisiz devam ettirmek için fedakarlık yaptı.
Kökeni ve Hikayesi
Türk geleneksel askeri ve halk kültüründen gelir; pala kılıcının ağırlığı ve kullanım yorgunluğu insan emeğine taşınmış bir mecazdır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pala geleneksel Türk askeri kültüründe en sık kullanılan kılıç türlerinden biridir; ağır, geniş ağızlı, yorucu bir silahtır. Savaşçı palayı sürtmek için hem fizik gücüne hem dayanıklılığa ihtiyaç duyar. Halk dili bu mesleki yorgunluğu günlük hayata taşımış; iş üretmek için harcanılan emek mecazi olarak pala sürtmeye eşlenmiştir. Söz hem tarihsel hem duyumsal bir derinlik taşır.
Memduh Şevket Esendal Cumhuriyet erken dönemi Türkiye'sinin sade insanlarının günlük hayatını gözlemci bir gözle yazılarında ele almıştır; karakterleri çoğunlukla küçük esnaf, memur, çiftçi, ev kadını gibi sıradan figürlerdir. Esendal'ın anlatımında bu sıradan insanların pala sürtme sahneleri onların onurlu emeğine bir saygı duruşu gibidir; söz halk diline edebi bir saygı katar.
Modern iş hayatında yeni bir girişim kurmak, kariyer yükseltmek, eğitim aşamasını tamamlamak, aileyi ekonomik olarak ayakta tutmak, yurt dışında başarılı olmak gibi süreçler hep pala sürtmeyi gerektirir. Halk dili eski kalıbı modern emek anlatımına uyarlar; söz çağdaş çalışma hayatının yorgun ama onurlu deneyiminin sözel bir göstergesi olarak yaşar.