Anlamı
pancar gibi olmak.
Detaylı Açıklama
Pancar kesilmek deyimi, bir kimsenin yüzünün ani bir duygu veya bedensel etki ile kıpkırmızı bir renk almasını anlatır ve pancar gibi olmak ifadesiyle eş anlamlıdır. 'Kesilmek' fiili durumdaki anilik ve geri dönülmezlik vurgusu taşır; söz, kızarıklığın yavaş yavaş değil bir anda meydana geldiği durumları ifade eder. Beklenmedik bir suçlama, açık edilen bir sır, gizli bir aşkın ifşası, ağır bir spor performansı sonrası gelen kızarıklık ya da yüksek tansiyon kaynaklı yüz kızarması bu deyimin çerçevesine girer. Söz hem mizah hem ciddi durumlarda kullanılabilir; özellikle gözlemleyen kişinin şaşkınlığını da içerir. Türkçede ani fizyolojik değişimi anlatan en akıcı deyimlerden biri olarak yer alır.
Pancar Kesilmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Önemli toplantıda yöneticinin önünde kekemeleyen genç çalışan pancar kesildi, sunumunu zar zor tamamladı, mola sırasında arkadaşları onu rahatlatmak için espriler yaparak ortamı yumuşatmaya çalıştılar.
- Romantik bir ilan-ı aşkı beklenmedik biçimde duyan utangaç kız pancar kesildi, başını yere eğdi, gülümsemesini gizlemek için elinden bir şey bulup yüzüne kapadı.
- Kalabalık önünde önemli bir hata yapan öğrenci pancar kesildi, öğretmen ona destek olmak için dersi başka konuya çevirdi, çocuk sonradan sınıf arkadaşlarına teşekkür etmek için minnet duydu içten içe.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kesilmek Türkçede pek çok anlam taşır; durmak, kesim yapmak, haline gelmek gibi farklı kullanımları vardır. Pancar kesilmek kalıbında haline gelmek, dönüşmek anlamı baskındır; ağaç kesilmek, asker kesilmek gibi mecazi kullanımlarda da fiilin bu işlevi belirgindir. Halk dili insan yüzünün ani dönüşümünü bu zengin fiille söze döker.
İki kalıp aynı anlam alanında işler ama tonları biraz farklıdır. Pancar gibi olmak daha sade ve genel bir benzetme yapar; gözle görülür kızarıklığa işaret eder. Pancar kesilmek ise daha vurgulu ve keskin bir dönüşümü anlatır; ani ve şiddetli renk değişimi söz konusudur. Halk dili iki yakın anlamı iki ayrı kalıba damıtarak konuşmacıya nüans seçimi sunar.
Utanç, mahcubiyet, ani öfke patlaması, beklenmedik kompliman, romantik ilan-ı aşk, kamuoyu önünde yaşanan zor an gibi pek çok duygusal anda söz tam yerini bulur. Halk dili insan yüzünün duygusal tepkilerini somut bir bitki benzetmesi ile anlatarak söze duyumsal bir derinlik katar; söz duyumsal psikolojik bir gözlem olarak iş görür.