Anlamı
1) hisse vermek, bölüşmede bulunan parçalardan ayırmak:
'Batı, beynini sömürdüğü insanlara kendi uyruklarına sağladığı konfordan pay verip gönül alır.' -H. Taner. 2) mec. küçük büyüğe karşılık vermek, saygısızca davranmak:
'Bunlar analarına, babalarına pay vermişler de böyle taş kesilmişler.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
Pay vermek deyimi iki yakın anlamda kullanılır: birincisinde hisse vermek, bölüşmede bir kısmını ayırmak, ikincisinde mecazi olarak küçüğün büyüğüne saygısızca karşılık vermesi anlamına gelir. Haldun Taner'in 'Batı, beynini sömürdüğü insanlara kendi uyruklarına sağladığı konfordan pay verip gönül alır' cümlesi birinci anlamın edebî örneğidir. Sermehmet Münir Alus'un 'Bunlar analarına, babalarına pay vermişler de böyle taş kesilmişler' cümlesi ise ikinci anlamı temsil eder. Mirasın paylaşımı, hisse devirleri, ortaklık dağılımları, sosyal yardım dağıtımı gibi durumlar birinci anlama; aile içinde küçüklerin büyüklere diklenmesi, sınıfta öğretmene karşı saygısız davranışlar ikinci anlama örnek oluşturur. Türkçenin sosyal yapı ve saygı dilini birlikte kuşatan zengin bir ifadesidir. Söz, çağdaş paylaşım ve saygı dilinin halk dilindeki çok yönlü ve renkli bir karşılığı olmaya devam etmektedir.
Pay Vermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Miras paylaşımında her kardeşe pay veren büyük ağabey atalarımız aile büyüğünün rolü uzlaştırıcılıktır demişler.
- Ortak iş kazancını adilce pay veren patron çalışanlarının güvenini kazandı.
- Ödüllendirme töreninde hak edenlere pay veren komite üyeleri titiz değerlendirme yaparak doğru kararlar aldılar, ödül sahipleri emek karşılığını aldıkları için memnun bir biçimde sahnede yer aldılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Vermek Türkçede pek çok anlam taşıyan çok yönlü bir fiildir; bir nesneyi karşıya geçirmek, bir hakkı tanımak, bir ödülü sunmak gibi farklı kullanımları vardır. Pay vermek kalıbında bu zengin fiille adil dağıtım eylemi söze döker. Halk dili bu zengin fiille hak ve adalet kavramlarını söze damıtır; söz duyumsal olarak hakkaniyetli paylaşımın tablosunu zihinde canlı tutar.
Türk halk kültürü ve hukuk geleneği miras paylaşımında adil dağıtımı temel ilke olarak benimser. Pay vermek kalıbı bu kültürel ve hukuki gelenek içerisinde aktif olarak kullanılır; aile büyükleri miras süreçlerini uzlaşıcı bir tonla yönetirler. Halk dili modern miras hukuku ile uyumlu bir bilgelik sunar; söz çağdaş aile yapısının canlı bir aracıdır.
Modern toplum sosyal adalet, eşit fırsat, hakkaniyetli paylaşım gibi temel değerleri öne çıkarır; halk dilinin pay vermek kalıbı bu modern değerlerin köklü bir öncüsüdür. Söz iş hayatından sosyal yardımlara, eğitim fırsatlarından ödüllendirme süreçlerine kadar pek çok modern adil dağıtım sahnesinde canlı bir araç olarak kullanılır. Halk bilgeliği modern adalet kültürüyle örtüşür.