Anlamı
sağlığı korumak veya düzeltmek amacıyla özel bir beslenme düzeni uygulamak:
'Fiyatlar o kadar yükseldi ki perhiz eder gibi yediğim hâlde, yine her yemek bir buçuk lirayı geçmeye başladı.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Perhiz yapmak (etmek) deyimi, sağlığı korumak veya iyileştirmek amacıyla özel bir beslenme düzeni uygulamak, yiyecek alımını sınırlandırmak anlamında kullanılır. Ömer Seyfettin'in 'Fiyatlar o kadar yükseldi ki perhiz eder gibi yediğim hâlde, yine her yemek bir buçuk lirayı geçmeye başladı' cümlesi sözün edebî bir örneğidir. Söz, perhiz kelimesinin Farsça kökenli olup kaçınma anlamı taşımasından beslenir. Şeker hastaları için tıbbi diyet düzenleri, kilo vermek isteyen bireylerin kalori sınırlamaları, kolesterol yüksekliği için yağ kısıtlaması, ramazan döneminde dini perhiz, ameliyat sonrası rehabilitasyon dönemindeki özel beslenme programları bu deyimle anılır. Türkçenin sağlık ve beslenme dilinin halk arasındaki köklü ve geniş kullanımlı bir karşılığı olarak günümüzde de yaygın biçimde yaşar.
Perhiz Yapmak (etmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Şeker hastası amcam doktor önerisi ile sıkı bir perhiz yapmaya başladı, beslenme kontrolü ile kan şekeri değerleri ciddi ölçüde düzeldi.
- Düğün öncesinde kilo vermek isteyen gelin uzman önerisi ile perhiz yapıp gün geçtikçe daha sağlıklı bir görünüme kavuşmaya başladı.
- Ameliyat sonrası iyileşme sürecinde hastalar genelde özel bir perhiz yapmak zorunda kalır, tedavinin başarısı bu kurala uymakla artar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Perhiz Farsça kökenli bir kelime olup kaçınma, sakınma anlamlarını taşır. Tıbbi anlamda belirli yiyeceklerden kaçınmayı, beslenme düzenini sıkı tutmayı ifade eder. Türkçeye Osmanlı döneminde geçmiş ve halk dilinin temel sağlık terimlerinden biri olarak yerleşmiştir; günümüzde diyet kelimesi ile birlikte yaşar.
Evet, tıbbi perhiz sağlık koşullarına özel beslenme düzenini ifade eder; şeker, kolesterol, tansiyon gibi hastalıklara yönelik özelleşmiştir. Dini perhiz ise inanç temelli kısıtlamaları içerir; ramazan orucu, dini yas dönemleri buna örnektir. İki anlam farklı bağlamlarda kullanılır ama temel kavram olan kaçınma ortaktır.
Modern beslenme bilimi diyet, makro besinler, kalori dengesi gibi bilimsel kavramlarla çalışır. Perhiz yapmak deyimi bu çağdaş beslenme yaklaşımlarının halk dilindeki köklü karşılığıdır; bilinçli yeme alışkanlığını yüzyıllar öncesinden öğütleyen bir tasarruf ve sağlık bilgeliği olarak.