Anlamı
1) saygı duyduğu bir kişiye hizmet edebilmek için devamlı etrafında olmak, didinip durmak; 2) her isteği yapmak için çevrede dört dönmek:
'Ana oğul Leman'ın gözlerini sildiler, kızcağızın başında pervane kesildiler.' -N. Hikmet. 3) dönüp durmak:
'Herkesin çevresinde saygılı bir pervane kesildiği bu huzurlu ortamda, bu genç kızın sıcak ilgisini hissetmek...' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Pervane kesilmek deyimi, bir kimsenin saygı duyduğu, sevdiği veya hizmet etmek istediği bir kişinin etrafında durmaksızın dolaşmak, her isteğini yerine getirmek için çabalamak anlamında kullanılır. Söz, pervane böceğinin ışığın etrafındaki kararsız ve sürekli dönüşünden beslenir; bir kişiye gönüllü adanmışlığın görüntüsünü canlı bir doğa benzetmesiyle anlatır. Anne babasının yatağı başında nöbet tutan vefakâr evlatlar, yıldız sanatçının etrafından ayrılmayan hayranlar, önemli bir misafiri büyük bir özenle ağırlayan misafirperver ev sahipleri, sevdiği kişiyi mutlu etmek için elinden geleni yapan eşler, patronunun her isteğine koşan adanmış asistanlar, hocasına büyük saygıdan ayrılmayan vefakâr öğrenciler bu deyimle anılır. Söz hem saygı dolu hizmet hem mizahi yaltaklanma tonlarıyla kullanılabilir; gönüllü bağlılığın halk dilindeki canlı bir karşılığıdır.
Pervane Kesilmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Ağır hasta annesinin başında günlerce pervane kesilen vefakâr evlat doktorun istediği tüm tedavi adımlarını eksiksiz uyguluyor, ailenin gözünde değer kazanıyordu.
- Yıldız sanatçının imza günündeki hayranlar onun etrafında pervane kesilmiş, küçük bir tebessüm bile koparmak için saatlerce sıra beklemişti.
- Önemli misafirini ağırlayan ev sahibesi sofra başında pervane kesildi, çay servisinden tatlı ikramına kadar her şeyi titizlikle düzenledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki deyim de pervane imgesinden beslenir; kesilmek hâli olma vurgusu taşır, gibi dönmek hareket tasviridir. Birincisi adanmışlık halini, ikincisi süreklilik ve gönüllü dolaşmayı öne çıkarır. Halk dili aynı imgeyi iki incelikli varyasyonla zenginleştirmiş ve anlam yelpazesini genişletmiştir.
Nazım Hikmet ve Haldun Taner gibi yazarlar bu deyimi karakterlerinin duygu dünyalarını anlatırken kullanmıştır. Söz bir kişinin başkasına gösterdiği gönüllü ilgiyi şiirsel bir benzetmeyle aktarır; edebî metinlerde duygusal yoğunluğu zenginleştiren etkili bir araç olarak özel bir yere sahiptir.
Otel, restoran, lüks mağazacılık gibi premium hizmet sektörlerinde müşteri etrafında özen göstermek temel başarı faktörüdür. Pervane kesilmek deyimi bu çağdaş hizmet anlayışının halk dilindeki köklü bir karşılığıdır; misafirperverliğin sözel bir kalıbı olarak.