Anlamı
1) uçak dik biçimde inmek; 2) bilardoda, masaya dikey durumda tutulmuş isteka ile topa vurmak; 3) suya dalmak.
Detaylı Açıklama
Pike yapmak deyimi, somut anlamda uçağın dik biçimde aşağıya doğru inmesi, bilardoda istekanın masaya dikey tutularak vurulması ya da bir kimsenin suya dik biçimde dalmasını anlatan teknik bir kalıptır. Söz, Fransızca kökenli pique kelimesinden gelir; pique sivri, dik, keskin uçlu hareket anlamı taşır. Havacılıkta savaş uçaklarının saldırı manevrası olan dik iniş, bilardoda topların özel açıyla vurulması, plajda atlayıcıların suya dalış stili gibi farklı alanlarda kullanılır. Akrobasi gösterilerinde ustaca pike yapan pilotlar, profesyonel bilardo oyuncuları, olimpik dalgıçlar, yamaç paraşütü tutkunları, sürat uçağı pilotları bu deyimle anılır. Söz teknik bir terim olarak başlamış ve gündelik dile yerleşmiştir. Türkçenin yabancı dillerden uyarladığı teknik kalıpların güzel bir örneğidir.
Pike Yapmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Hava gösterisinde akrobasi pilotu büyük bir ustalıkla pike yaparak izleyicilerin nefesini kesti, alkışlar dakikalarca sürdü ve gösteri büyük beğeni kazandı.
- Olimpiyat dalgıcı pike yaparak sudaki performansını tamamladı, jüri puanlarını yüksek vererek onu rekor seviyeye taşıdı ve milli takım sevinç yaşadı.
- Bilardo turnuvasında usta oyuncu zor pozisyonda pike yaparak topu son cebe yerleştirdi, rakipleri sportmenlik içinde tebrik etti.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Fransızca pique (sivri, dik, keskin uç) kelimesinin Türkçeye uyarlanmış halinden gelmektedir. Havacılık ve spor terminolojisi aracılığıyla yaygınlaşmış; teknik bir terim olmaktan çıkıp gündelik dilin parçası haline gelmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pike Fransızca pique kelimesinden Türkçeye geçmiş bir terimdir; sivri, dik, keskin uç anlamları taşır. Türkçeye özellikle havacılık ve spor terminolojisi aracılığıyla girmiş; teknik bir terim olmaktan çıkıp gündelik dilin parçası haline gelmiştir. Fransız kültürel mirasının dilsel uyarlamalarından önemli bir örnek olarak.
Havacılıkta uçağın dik aşağı manevrası, bilardoda istekanın dikey tutulması, su sporlarında suya dik dalış gibi üç farklı teknik alanda kullanılır. Her alanda dik düşüş veya dikey hareket ortak temadır; halk dili bu üç farklı uygulamada tek bir kalıbı paylaştırarak dilin ekonomik gücünü ortaya koyar.
Pike yapmak deyimi finansal piyasalarda da kullanılır; bir hissenin ya da fiyatın hızlı düşüş yaşamasını anlatır. Bu mecazi kullanım pik yapmak deyimi ile karşıt anlamlıdır; pik tepe, pike ise dikine düşüş demektir. Halk dili bu çift kullanım ile yükseliş ve düşüş kavramlarını sözel olarak ayırt eder.