Anlamı
1) bir amacı gerçekleştirecek şeyleri düşünmek, tasarlamak:
'Yukarıdaki hizmetçisini karşısına almış, plan kuruyordu.' -E. E. Talu. 2) mec. bir düzen hazırlamak.
Detaylı Açıklama
Plan kurmak deyimi, somut olarak bir amacı gerçekleştirmek için yapılacak şeyleri önceden düşünmek, tasarlamak; mecazi olarak ise bir düzen hazırlamak, kötü niyetli ya da iyi niyetli bir tertibat oluşturmak anlamında kullanılır. Söz, plan kelimesinin Fransızca kökenli sözlüksel anlamından beslenir; mimari, askeri ya da yönetimsel planlama kavramı halk diline geçerek günlük yaşamın her alanındaki planlama davranışını ifade eder hale gelmiştir. Yıl boyunca uygulayacağı diyet ve egzersiz programını tasarlayan bireyler, çocuğunun eğitim yol haritasını çizmek isteyen ebeveynler, evlilik organizasyonu planlayan gelin adayları, bir tezgâh kurmak isteyen kötü niyetli kişiler, kariyer hedeflerini stratejik biçimde adımlandıran genç profesyoneller, ev tadilat sürecini düşünen aileler bu deyimle anılır. Söz hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılabilir. Türkçenin yönetim ve tasarım dilinin halk arasındaki canlı bir karşılığıdır.
Plan Kurmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yukarıdaki hizmetçisini karşısına almış plan kuruyordu diyen yazar karakterin gündelik yaşam organizasyonunu canlı bir sahne ile aktarıyordu.
- Beş yıllık kariyer hedeflerini stratejik biçimde plan kuran genç profesyonel her adımını dikkatle hesaplıyor, mentörü ile düzenli toplantılar yapıyordu.
- Annesi yıl boyunca kuracağı diyet ve egzersiz programını uzun süreli bir plan kurarak hazırlıyor, sağlık hedeflerine adım adım yaklaşıyordu.
Kökeni ve Hikayesi
Plan Fransızca kökenli bir kelime olup tasarım, düzen, harita anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminin sonlarında girmiş; mimari, askeri ve yönetimsel alanlardan halk diline yayılarak deyimleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Plan Fransızca kökenli bir kelimedir; tasarım, düzen, harita anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminin sonlarında özellikle mimari, askeri ve yönetimsel alanlarda girmiş; sonra halk dilinde gündelik yaşamın her alanındaki planlama davranışını ifade eden yaygın bir terim haline gelmiştir.
Söz bağlama göre iki ton da taşıyabilir. Yaşam hedeflerinin tasarlanması, sağlıklı bir gelecek için planlama, kariyer haritası çizmek gibi durumlarda olumludur; başkasına zarar vermek için tezgâh hazırlamak, dolap çevirmek anlamında ise olumsuz boyut kazanır. Halk dili bu çift yönlülük ile sosyal gözlemin nüans gücünü ortaya koyar.
Modern yönetim bilimi stratejik planlama, sistematik karar verme, hedef belirleme gibi yapısal yöntemleri başarı için temel sayar. Plan kurmak deyimi bu çağdaş yönetim kuramlarının halk dilindeki köklü öncüsüdür; planlı yaşamanın değerini yüzyıllar öncesinden bilge bir biçimde halk diline yerleştirmiş değerli bir kalıptır.