Anlamı
1) kurulan pusudan kurtulmak; 2) kuracağı pusudan vazgemek:
'Müdürün derviş tabiatlı olduğunu öğrenince teker teker pusudan çıkmaya başladılar.' -K. Korcan.
Detaylı Açıklama
Pusudan çıkmak deyimi, somut anlamda kurulan pusudan kurtulmak; mecazi olarak ise kuracağı pusudan vazgeçmek, gizlilik içinden açığa çıkmak, planlarını terk etmek anlamında kullanılır. Söz, askeri ve avcılık geleneklerinin somut taktiği olan pusu kavramından beslenir. Düşman ablukasından kurtulan askerler, av sırasında saklandığı yerden çıkan av hayvanlarına karşı stratejisini değiştiren avcılar, polis operasyonlarında suçluların kaçtığı pusudan çıkanları yakalayan dedektifler, planlarını terk eden kötü niyetli karakterler, gizliliği uzun süre koruma sonrası açığa çıkan stratejik bekleyiciler, müdürün derviş tabiatlı olduğunu öğrenen ve kaçışı bırakan altındaki çalışanlar bu deyimle anılır. Söz nötr ve gözlemli bir tonla kullanılır. Türkçenin askeri ve avcılık dilinin halk arasındaki canlı bir kalıbıdır.
Pusudan Çıkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Müdürün derviş tabiatlı olduğunu öğrenince teker teker pusudan çıkmaya başladılar diyen tecrübeli yazar çalışanların güven duygusunu canlı bir biçimde aktarıyordu.
- Düşman ablukasından sıyrılarak pusudan çıkan askeri birlik üst komutaya başarılı bir geri çekilme raporu sundu, kahraman ilan edildi.
- Av sırasında saklandığı yerden çıkan ceylan avcının pusudan çıkmasına yol açtı, profesyonel avcı stratejisini değiştirerek yeni bir plan yapmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, iki deyim karşıt anlamlar taşır; pusuya düşmek bir kişinin pusu kurulan alana girmesini, pusudan çıkmak ise pusudan kurtulmayı ya da pusu kurma planından vazgeçmeyi ifade eder. Halk dili aynı askeri kavramdan karşıt yönlü iki deyim türeterek dilin karşıtlık zenginliğini ortaya koyan zarif bir örnek üretmiştir.
Mecazi anlamda pusudan çıkmak gizli planlardan vazgeçmek, saklılık halinden açıklığa geçmek, stratejik bekleyişten doğal davranışa dönmek gibi pek çok soyut anlamı taşır. Halk dili somut askeri taktikten soyut psikolojik davranışlara genişleterek dilin esnekliğini ortaya koyan değerli bir mecaz oluşturmuştur.
Kuvayı Milliye edebiyatından bu yana pek çok yazar bu deyimi karakterlerin gizli niyetlerinin açığa çıkması anlarını sahnelerken kullanmıştır. Söz edebî metinlerde karakterlerin gizli motivasyonlarının ortaya çıkması anının dramatik geçişini canlı bir biçimde aktarır; psikolojik anlatımın değerli bir aracı olarak.