Anlamı
kadınlar, birbirlerini kıyasıya hırpalayacak biçimde kapışmak:
'Eğer bu patırtıdan, ikindi uykusu başına sıçrayan imam aşağı koşmasa iki kadın, avluda saç saça baş başa dövüşeceklerdi.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Saç saça baş başa gelmek deyimi, kadınların birbirini fiziksel olarak hırpalayacak biçimde kapışması, kıyasıya çatışmaya girişmesi anlamında kullanılır. Saç saça baş başa kalıbının fiil hâlidir. Kadın kavgasını kalıplaştıran eski ve cinsiyetli bir söyleyiş olduğu için bugün eleştirel bir mesafeyle aktarılması gerekir. İki komşunun sözlü bir tartışmadan fiziksel bir kavgaya geçmesi ya da yıllar süren bir gerginliğin son anda patlak vermesi, bu sözle anlatılır. Söz çarpıcı, eleştirel, hüzünlü ya da gözlemci bir tutum taşır; sözlü bir kavganın fiilî bir boğuşmaya dönüştüğü anı betimler. Şiddeti onaylayan bir ifade olarak kurulmaz; aksine denetimin yitirildiği bir çatışmayı gösterir. Bugün fiziksel kavga hoş görülmediği için söz daha çok mecazi anlamıyla yaşar.
Saç Saça Baş Başa Gelmek (dövüşmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Avludaki tartışma öyle kızıştı ki araya girilmese iki komşu az kalsın saç saça baş başa gelecekti.
- İki kadın komşunun açık bir tartışmadan saç saça baş başa gelmek üzere olduğu sahnede mahalle büyükleri araya girmek zorunda kaldı.
- Yıllar süren bir gerginliğin son anda patlak verip saç saça baş başa gelmek noktasına gelmesi tüm aileyi şaşkına çevirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz özellikle ondokuzuncu yüzyıl ve yirminci yüzyıl başı Türk edebiyatında, Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin gibi yazarların eserlerinde sıkça karşımıza çıkar. Tarihsel anlatılarda, sosyal hayat tasvirlerinde, aile içi dinamiklerin gözlemlerinde söz yerini bulur. Kıyasıya, göğüs göğüse bir kavgayı çarpıcı biçimde betimler.
Modern bağlamda fiziksel kavga sahneleri sosyal olarak kabul edilmez hale gelmiştir. Söz daha çok mecazi olarak çok sert bir tartışmayı, derin bir anlaşmazlığı işaretlemek için kullanılabilir. Halk dili modern barışçıl iletişim normlarına uyumlu biçimde mecazi kullanımını geliştirmiştir.
Saç saça baş başa durum bildirir; çatışmanın olduğu hâli işaretler. Saç saça baş başa gelmek ise eylem bildirir; çatışmaya tutuşma anını ifade eder. İki kalıp birbirini tamamlar; aynı olayın durum ve eylem boyutlarını ayırır.