Anlamı
başıboş hayvan gibi dolaşmak:
'Ne olacak çobansız köyde kurtlar boş oturacak değil ya işte böyle salma dolaşırlar.' -R. Akyavaş.
Detaylı Açıklama
Salma gezmek deyimi, bir kimsenin başıboş bir hayvan gibi, belirli bir amaç olmadan dolaşması; denetimsiz biçimde gezmesi anlamında kullanılır. Salma kelimesi denetimsiz, başıboş bırakılmış anlamını taşır; Anadolu hayvancılık dilinden gelir. Çobansız salıverilmiş hayvanlar gibi, işini gücünü bırakıp gün boyu amaçsız dolaşan biri için salma gezmek denir. Söz hafif yargılayıcı ya da gözlemci bir tutum taşır; başıboşluğu, denetimsiz salıverilen bir hayvanın gezinişine benzeterek yerer. Amaçlı, planlı ve sorumlu bir yaşamı, tersini örnek göstererek dolaylı biçimde över; boş gezmenin insana bir şey kazandırmadığını ima eder. Bugün de işsiz ya da yönsüz dolaşan kişiler için kullanılır. Sözün ardında, insanın da bir sürü gibi bir yöne, bir düzene, yani bir amaca ihtiyaç duyduğu düşüncesi vardır.
Salma Gezmek (dolaşmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İşini gücünü bir kenara bırakıp bütün gün köyün içinde amaçsızca salma gezip durdu.
- İşsiz kalıp şehir merkezinde amaçsız salma gezen genç ailesinin sitemini üzerine çekiyordu.
- Tatil dönemi köyde aylakça salma gezen akrabalar köyün yaşlılarının yumuşak eleştirilerine maruz kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Salma, salmak fiilinden gelir; serbest bırakmak, başıboş koyuvermek, denetimden çıkarmak anlamlarını taşır. Anadolu hayvancılığında, başıboş bırakılmış hayvanlar için kullanılan bir terimdir. Bu somut hayvancılık gözlemi, amaçsız dolaşan insanı anlatan bir imgeye dönüşmüştür.
Söz amaçsızlığı, disiplinsizliği ve yaşamı yönetmekten kaçınmayı eleştirir. Amaçlı, planlı ve sorumlu bir yaşamın değerini, başıboşluğu yererek dolaylı yoldan hatırlatır; boş gezmenin insana bir şey kazandırmadığını ima eder.
Bir amaç ve sorumluluk olmadan boş gezmenin söz konusu olduğu durumlarda söylenir; işsiz kalıp günü boşa geçiren biri ya da evde sorumluluktan kaçıp oyalanan biri gibi. Söz, amaçsız dolaşmanın çevrede hoş karşılanmadığı durumlarda kullanılır.