Anlamı
1) sıvılar için bol ve gür akmak:
'Durmaz akar gözüm yaşı sel gibi.' -Âşık Veysel. 2) zaman çabuk ve hızla geçmek; 3) insanlar kalabalık bir yığın hâlinde gitmek, yürümek.
Detaylı Açıklama
Sel gibi akmak deyimi üç anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla suların, gözyaşlarının ya da başka sıvıların bol ve gür biçimde akmasını; ikinci anlamıyla zamanın çabuk ve hızla geçmesini; üçüncü anlamıyla ise insanların kalabalık bir yığın hâlinde akıp gitmesini anlatır. Söz, selin coşkun, güçlü ve durdurulamaz akışından doğan bir benzetmedir. Hüzünlü bir anda gözyaşlarının sel gibi akması, bir meydana sel gibi akan kalabalık ya da gençlik yıllarının sel gibi akıp gitmesi, bu üç anlama örnektir. Selin gücü ve hızı; bolluğa, çabukluğa ve kalabalığa benzetilerek çok yönlü bir imgeye dönüşmüştür. Hangi anlamın kastedildiğini, cümlenin öznesi ve bağlamı kolayca belli eder. Bir şeyin coşkun ve engellenemez akışını, güçlü bir doğa görüntüsüyle canlandırır.
Sel gibi Akmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Gözümün yaşı durmadan sel gibi akıyor diyen âşık, ayrılık acısını dizelerine dökmüştü.
- Konser meydanına sel gibi akan kalabalık başlamadan önce coşkulu bir bekleyiş atmosferi yaratmıştı.
- Gençlik yılları sel gibi akıp gitmiş diyen aile büyüğü hayatın hızlı akışına derin bir tefekkürle teslim oluyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam sıvı akışını, ikinci anlam zaman geçişini, üçüncü anlam insan hareketini bildirir. Bağlam üç anlamı kolayca ayırır; öznenin niteliği ve cümlenin tonu hangi anlamın kastedildiğini gösterir.
Sel doğanın güçlü bir akış biçimidir; durdurulamaz, hızlı, etkileyici. Halk dili bu somut doğa gözlemini hem fiziksel sıvı akışına hem zaman geçişine hem kalabalık hareketine metafor olarak taşımıştır. Görsel ve duyusal imge sözün etki gücünü artırır. Sel imgesiyle, bir şeyin coşkun, durdurulamaz akışını anlatır.
Edebi dilde söz özellikle şiir, halk türküleri, romanlar ve hikayelerde karşımıza çıkar. Gözyaşının, zamanın, kalabalığın ya da paranın bol ve hızlı akışını anlatmak için kullanılır. Sel imgesi, anlatıma güçlü ve hareketli bir görsellik katar.