Anlamı
1) herhangi bir sesi çıkarmak:
'Üç defa ses veren bir küçük çanın altından bahçeye girdiler.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) bir çağrıya karşılık vermek:
'Her biri bir türlü feryada başlar / Güller seda verir, bağlar ses verir' -Âşık Veysel.
Detaylı Açıklama
Ses vermek deyimi iki anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla herhangi bir ses çıkarmayı, sesli bir varlığa dönüşmeyi; ikinci anlamıyla ise bir çağrıya, bir davete ya da bir hitaba karşılık vermeyi anlatır. Üç kez çalıp ses veren küçük bir çan birinci anlama; akşam ezanına ses veren bir cami ya da bir soruya sınıfta ses veren bir öğrenci ikinci anlama örnektir. Söz bağlama göre sıcak, manevi ya da gözlemci bir hava taşır. Birinci anlamda cansız ya da doğal bir varlığın ses çıkarması; ikinci anlamda ise bir insanın sessiz kalmayıp karşılık vermesi söz konusudur. İçinde, bir sese kulak verip ona yanıt olma düşüncesi vardır. Özellikle halk şiirinde, doğanın ve insanın birbirine ses vermesi sık işlenen bir imgedir. Hem bir ses çıkarmayı hem de bir çağrıya karşılık vermeyi kapsayan, çift anlamlı bir kalıptır.
Ses Vermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kapının üstündeki küçük çan üç defa ses verince misafirler bahçeye girdiler.
- Karşı yamaca seslendiğinde yankı ses verdi, dağın sessizliği bir an bozuldu.
- Akşam ezanına ses veren cami minareleri mahalleye derin bir manevi atmosfer yayardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam ses çıkarma eylemini ifade eder; somut bir fiziksel olayı anlatır. İkinci anlam ise bir çağrıya karşılık verme anlamını taşır; sosyal etkileşim bağlamında kullanılır. Bağlam iki anlamı kolayca ayırır.
Edebi dilde söz şiir, halk türküleri, roman ve hikayelerde sıkça karşımıza çıkar. Aşık Veysel gibi halk şairleri doğanın seslerini bu kalıpla şiirsel olarak anlatmıştır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi yazarlar da bu kalıbı edebi imgelerle birleştirir.
Bir çağrıya karşılık vermeyi ya da bir cismin ses çıkarıp yankılanmasını anlatır. Sosyal bağlamda bir davete, bir sese ya da bir hitaba yanıt vermenin; sessiz kalmayıp karşılık göstermenin değerini yansıtır.