Anlamı
1) suyun akmasını, toprağın kaymasını önlemek için duvar yapmak; 2) mec. bir işi, bir davranışı, bir isteği önlemek, engellemek.
Detaylı Açıklama
Set çekmek deyimi iki anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla, suyun akmasını ya da toprağın kaymasını önlemek için bir duvar, bir set yapmayı; ikinci ve mecazi anlamıyla ise bir işi, bir davranışı ya da bir isteği önlemeyi, engellemeyi anlatır. Dere kenarına taşkına karşı set çeken bir belediye birinci anlama; gençlerin yanlış davranışlarına set çekmeye çalışan bir aile büyüğü ikinci anlama örnektir. Söz çoğu zaman koruyucu ya da uyarıcı bir hava taşır. Birinci anlamda somut bir mühendislik işi; ikinci anlamda ise bir şeyin önüne engel koyma çabası söz konusudur. Halk, suyun önüne set çekme görüntüsünü, bir davranışı ya da isteği durdurma anlamına taşımıştır. İçinde, bir şeyin yayılmasını, ilerlemesini durdurma düşüncesi vardır. Hem doğaya karşı alınan somut bir önlemi hem de mecazi bir engellemeyi kapsayan çift anlamlı bir kalıptır.
Set Çekmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dere kenarında taşkına karşı set çeken belediye bölge sakinlerinin uzun süredir beklediği bir çalışmayı tamamladı.
- Eğimli tarla için heyelan önleme amaçlı set çeken çiftçi kararlı bir tutumla mahsulünü korumayı başardı.
- Gençlerin yanlış davranışlarına set çekmeye çalışan aile büyükleri sevgi ile sınırlar arasında dengeyi kurmaya çalışıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam fiziksel duvar inşası eylemini ifade eder; somut bir mühendislik işidir. İkinci anlam ise sosyal ya da psikolojik engelleme anlamını taşır. Bağlam iki anlamı kolayca ayırır. Halk dili somut bir eylemi soyut engelleme kavramının metaforuna taşımıştır.
Mecazi anlam halk dilinin yaratıcı genişlemesinin örneğidir. Fiziksel set çekme imgesi sosyal ya da psikolojik engelleme metaforuna taşınmıştır. Halk dili somut mühendislik kavramını soyut sosyal kontrolün metaforuna uyarlamıştır.
Çağdaş hayatta da söz karşılığını korur; bir taşkına karşı yapılan altyapı çalışmasından aile içinde konan bir sınıra kadar birçok durumda geçerlidir. Söz, hem somut bir engeli hem de bir davranışın önünü kesmeyi anlatır.