Anlamı
'çıkacak olayları gör, ibretle seyret' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Seyreyle gümbürtüyü deyimi, çıkacak olayları ibretle izle, bak da gör anlamında söylenen, mizahi ve uyarıcı bir kalıptır. Çoğu zaman kötü, çarpıcı ya da gürültülü bir sonucun beklendiği bir olayın hemen öncesinde söylenir. Bir tartışmanın patlamak üzere olduğunu sezen biri ya da bir işin kötü biteceğini önceden gören bir gözlemci, seyreyle gümbürtüyü der. Söz mizahi ve uyarıcı bir hava taşır; yaklaşan bir olayın büyük bir gürültü koparacağını, bunun izleneceğini şakayla karışık bir dille bildirir. İçinde, hem bir öngörü hem de karşısındakini olacaklara hazırlama niyeti vardır. Gümbürtü sözcüğü, büyük bir ses, bir patırtı, çarpıcı bir olay imgesi taşır; söz bu işitsel imgeyi, yaklaşan sosyal olayları anlatmak için kullanır. Kısacası, kopacak fırtınayı önceden haber veren, alaycı bir uyarıdır. Bir olayın büyük sonuçlar doğuracağını sezip bunu mizahla dile getirmenin, halkça bir yoludur.
Seyreyle Gümbürtüyü Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Tartışma tam da patlamak üzereyken, dedem gülerek seyreyle gümbürtüyü deyip kenara çekildi.
- Kötü bir şeylerin olacağını önceden gören adam, seyreyle gümbürtüyü diye söylenip durdu.
- İşlerin karışacağını önceden sezen arkadaşım, seyreyle gümbürtüyü deyip kenara çekildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz olumsuz ya da çarpıcı bir olayın yaklaşmakta olduğunu öngörme ve dinleyiciyi bu olaya hazırlama işlevi taşır. Halk dili gözlemsel bilgeliğin mizahi bir kullanımıdır. Bir olayın büyük sonuçlar doğuracağını, bunun izleneceğini mizahla anlatır.
Gümbürtü halk dilinde büyük ses, patırtı, ani çarpıcı olay anlamlarını taşır. Söz somut işitsel imgeyi soyut sosyal olayın metaforuna taşımıştır. Görsel ve duyusal imgenin etki gücü sözün dinleyicide unutulmaz bir resim bırakmasını sağlar.
Modern hayatta da söz karşılığını korur; yaklaşan bir kriz, kızışmak üzere olan bir tartışma ya da patlak vermek üzere olan bir olay için söylenebilir. Söz, büyük bir gürültü koparacak bir gelişmeyi, mizahla karışık bir uyarıyla önceden haber verir.