Anlamı
keyifle sigara içmek:
'Birkaç tane bira çektikten sonra üzerlerine sigarayı tellendirdim mi değme keyfime artık.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Sigarayı tellendirmek deyimi, bir kimsenin sigara içmesini, dumanın tel tel yükseldiği o anı teklifsiz ve eski bir dille anlatan bir kalıptır. Tellendirmek fiili, sigaranın yanışını ve tütünün dumanının incecik yükselişini mizahi bir biçimde dile getirir. Daha çok eski kahve sohbetlerinde, romanlarda ve teklifsiz konuşmalarda karşımıza çıkar. Söz, eski konuşma diline ve argoya yakın bir hava taşır. Bugün açıklanırken önemli bir noktaya dikkat etmek gerekir: sigara sağlığa zararlı bir alışkanlık olduğu için, bu söz özendirici ya da romantikleştirici bir keyif kalıbı gibi değil, yalnızca sigara içme davranışını anlatan eski ve argo bir ifade olarak ele alınmalıdır. İçinde, geçmiş bir dönemin sohbet ve kahve kültürünün izi vardır. Bugün daha çok eski kuşakların dilinde ve edebî anlatılarda yaşayan, nostaljik ama sağlık açısından temkinle karşılanması gereken bir kalıptır.
Sigarayı Tellendirmek (tüttürmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Eski kahvede oturan adam, sohbet arasında sigarayı tellendirmek sözünü teklifsiz bir dille kullandı.
- Roman kahramanı pencere kenarında sigarayı tellendirirken anlatıcı onun dalgın hâlini betimliyordu.
- Kahve sohbetinde biri sigarayı tellendirmek deyimini kullanınca, diğerleri bu eski argo kalıbı hatırladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Resmî ortamlarda kullanılmaz; daha çok eski kahve sohbetlerinde, romanlarda ve teklifsiz konuşmalarda karşımıza çıkar. Sigara içmeyi anlatan argo bir kalıptır. Bugün açıklanırken sağlık duyarlılığı nedeniyle sigarayı özendirici ya da romantikleştirici bir ton kurmamak gerekir.
Tellendirmek halk dilinde sigaranın yanışını, dumanını çıkarmayı mizahi bir biçimde ifade eder. Sigara tütününün tellendirilmesi yani titretilmesi imgesi mizahi bir hava katar. Tellendirmek fiiliyle, dumanın tel tel yükselişini imler.
Modern bağlamda söz daha çok eski kuşakların dili, roman anlatıları ve teklifsiz konuşmalar içinde duyulur. Bugün sigara sağlığı tehdit eden bir alışkanlık olarak görüldüğü için kalıp, olumlu bir davranış önerisi gibi değil, eski bir anlatım biçimi olarak değerlendirilmelidir.