Anlamı
1) sonda ile yoklamak, sondalamak; 2) mec. bir durum, bir düşünceyle ilgili olarak yoklama yapmak, araştırmak.
Detaylı Açıklama
Sondaj yapmak iki şeyi anlatır: bir yeri sonda denilen aletle yoklamak, derinlemesine araştırmak ve mecazi olarak bir durum ya da düşünce hakkında yoklama yapmak, nabız ölçmek. Yer altındaki suyu ya da madeni bulmak için toprağı delip araştırmak birinci anlamdır; birinin ne düşündüğünü anlamak için üstü kapalı sorular sorup yoklamak ise ikinci, mecazi anlamdır. Mecazi kullanımda, bir konuyu açıkça sormadan, dolaylı yollarla karşıdakinin eğilimini ölçmek söz konusudur. Söz, somut anlamda teknik bir araştırmayı; mecazi anlamda ise bir nabız yoklamayı, durumu önceden anlamaya çalışmayı betimler. Bağlam hangi anlamın kastedildiğini gösterir. Sondanın derine inip bilgi toplaması gibi, mecazi sondaj da görünenin altındaki gerçeği, karşıdakinin asıl düşüncesini öğrenmeye çalışır; ihtiyatlı, önden bilgi toplayan bir tutumu yansıtır.
Sondaj Yapmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Petrol arama firması sahada haftalarca sondaj yapıp yer altındaki kaynakları tespit etmeye çalıştı sebatla.
- Jeofizik mühendisi binanın temeli için zemin etüdü amacıyla titiz biçimde sondaj yapıp raporunu hazırladı.
- Gazeteci halkın görüşünü öğrenmek için sokakta sondaj yapıp pek çok kişinin düşüncesini topladı tek tek.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Fransızca 'sondage' kelimesinden dilimize geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir yeri sonda denilen aletle yoklamak, derinlemesine araştırmak ve mecazi olarak bir durum ya da düşünce hakkında yoklama yapmak, nabız ölçmek. Bağlam, hangi anlamın kastedildiğini gösterir; biri teknik, diğeri mecazidir.
Bir konuyu açıkça sormadan, dolaylı yollarla karşıdakinin eğilimini, ne düşündüğünü ölçmeyi. Üstü kapalı sorularla bir durumu önceden anlamaya çalışmayı; görünenin altındaki asıl düşünceyi öğrenme çabasını betimler.
Sondanın derine inip bilgi toplaması imgesiyle. Nasıl ki sonda toprağın altını yoklayıp bilgi getiriyorsa, mecazi sondaj da görünenin altındaki gerçeği araştırır; ihtiyatlı, önden bilgi toplayan bir tutumu yansıtır.