Anlamı
1) kendisini kabul ettirmiş olmak, hatırı sayılmak:
'Sağ olsun, tanıdıklardan hatırı sayılır, sözü geçer emekli bir millî eğitim müfettişi vardı.' -H. Taner. 2) adı anılmak, bahsedilmek:
'Zira sözü geçen memlekette gelişmiş bir proleter sınıfı mevcuttu.' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Sözü geçmek iki şeyi anlatır: bir kimsenin kendini kabul ettirmiş olması, hatırının sayılması, etkili olması ve adının anılması, bahsedilmesi. Tanıdıklar arasında hatırı sayılan, ne derse kabul gören bir müfettiş birinci anlamda sözü geçen biridir; adı bahsedilen bir memleket ise ikinci anlamı verir. Bağlama göre söz, nüfuzu ya da anılmayı anlatır. İfade etkili olma anlamında olumludur; saygınlık ve itibar çağrıştırır. Sözün geçmesi, yani sözün dinlenip karşılık bulması imgesi, bir kimsenin nüfuzunu somutlaştırır. Söz sahibi olmaya yakındır: söz sahibi olmak bir konuda görüş bildirme yetkisini, sözü geçmek ise sözün dinlenip etkili olmasını vurgular. Çoğunlukla bir kimsenin hatırının sayıldığını, isteklerinin kabul gördüğünü belirtmek için kullanılır; çevresinde saygın ve etkili bir yeri olan kişiyi anlatır.
Sözü Geçmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sağ olsun, tanıdıklardan hatırı sayılır, sözü geçer emekli bir millî eğitim müfettişi vardı.
- Bu konuda onun sözü geçer, ne derse herkes hemen kabul eder ve uygular.
- Sözü geçen o memlekette gelişmiş bir sanayi ve kalabalık bir nüfus bulunuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birincisi bir kimsenin kendini kabul ettirmiş olması, hatırının sayılması, etkili olmasıdır. İkincisi adının anılması, bahsedilmesidir. Bağlam, hangi anlamın kastedildiğini belirler; biri nüfuz ve etkiyi, diğeri yalnızca anılmayı anlatır.
Bir kimsenin sözünün dinlendiğini, hatırının sayıldığını, isteklerinin kabul gördüğünü. Sözü geçen kişi, çevresinde nüfuz sahibi, saygın biridir. Bu anlamda deyim, kişinin etki ve itibarını öne çıkarır; sözünün karşılık bulduğunu vurgular.
Yakındırlar. Söz sahibi olmak, bir konuda görüş bildirme yetkisini anlatır. Sözü geçmek ise sözün dinlenip etkili olmasını, kişinin hatırının sayılmasını vurgular. İkisi de kişinin bir konudaki ağırlığını, nüfuzunu betimler.