Anlamı
1) köpeği arka ayakları üzerinde durdurmak; 2) mec. bir kimseyi veya birilerini yıldırmak:
'Sade kazada değil, vilayette bile en belli başlı memurları ve eşrafı susta durdurur.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Susta durdurmak iki şeyi anlatır: eski kullanımda bir köpeği arka ayakları üzerinde dik durdurmak ve mecazi olarak bir kimseyi ya da birilerini yıldırmak, korkutarak boyun eğdirmek, sindirmek. Somut anlamı hayvan eğitimine ait eski bir gösteri hareketini anlatır; güncel açıklamada bunu bir övgü gibi değil, sözün tarihî ve somut kökü olarak belirtmek gerekir. Mecazi anlamda ise nüfuzunu ya da gücünü kullanarak çevresindekileri korkutup itaate zorlayan biri için kullanılır. Köpeğin emirle dik durması imgesinden mecaza geçen söz, somut anlamında betimleyici, mecazi anlamında ise olumsuz ve baskıcıdır. İnsanları korkuyla boyun eğdirmeyi anlatırken, gücün baskıya dönüştüğü durumları kınar. Birinin çevresini sindirip herkesi hizada tutmasını çarpıcı bir benzetmeyle gözler önüne serer.
Susta Durdurmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sade kazada değil, vilayette bile en belli başlı memurları ve eşrafı susta durdururdu.
- Eski gösterilerde köpeği bir işaretle susta durdurmak, sözün somut anlamına örnek sayılırdı.
- Nüfuzunu kullanarak çevresindeki herkesi susta durdurdu, kimse ona karşı çıkamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birincisi eski kullanımda köpeği arka ayakları üzerinde dik durdurmaktır. İkincisi mecazi olarak bir kimseyi ya da birilerini yıldırmak, korkutarak boyun eğdirmek, sindirmektir. Bağlam, hangi anlamın kastedildiğini belirler; biri somut, diğeri mecazidir.
Bir kimse nüfuzunu ya da gücünü kullanarak başkalarını korkutup itaate zorladığında. Çevresindekileri sindiren, herkesi baskı altında tutan biri için kullanılır; insanları yıldırarak boyun eğdirmeyi anlatır.
Hayır. Somut anlamında, köpeğin duruşunu betimlerken nötrdür. Mecazi anlamında ise olumsuz ve baskıcıdır; gücün baskıya dönüştüğü, korkuyla boyun eğdirmenin öne çıktığı durumları kınar. Bağlam tonu belirler.